پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١٨ - شرح و تفسير عظمت خداوند و كرامت پيامبرش

ترديد در او راه دارد، و نه كفر در دين و آيينش و نه مى‌توان خلفت (با عظمت) او را انكار كرد. شهادت كسى كه نيّتش راست، درونش پاك، يقينش خالص، و ميزان عملش (با ايمان و اعمال صالح) سنگين است.

و گواهى مى‌دهم كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله بنده و فرستاده برگزيده او از ميان خلايق است كه براى تشريح حقايق آيين الهى انتخاب شد و به ويژگى‌هاى خاص اخلاقى آراسته گرديد؛ براى رساندن رسالت‌هايى كريمانه الهى برگزيده شد و نشانه‌هاى هدايت به وسيله او آشكار گشت و تاريكى‌هاى جهل و ضلالت به وجود او روشنى يافت.

شرح و تفسير عظمت خداوند و كرامت پيامبرش‌

همان گونه كه اشاره شد، امام عليه السّلام در آغاز اين خطبه و در عبارات كوتاه و پر معنايى پنج وصف از اوصاف جمال و جلال او را بيان مى‌دارد؛ مى‌فرمايد: «هيچ كار، خداوند را به خود مشغول نمى‌سازد (تا از كار ديگرى باز ماند) و گذشت زمان، دگرگونى در او ايجاد نمى‌كند؛ مكانى او را در بر نمى‌گيرد، و هيچ زبانى قادر بر وصف او نيست» (لا يشغله شأن، و لا يغيّره زمان، و لا يحويه‌ [١] مكان، و لا يصفه لسان).

اين اوصاف چهار گانه همگى از نامتناهى بودن ذات پاك او سرچشمه مى‌گيرد. كسى كه علم و قدرتش محدود است هنگامى كه به چيزى مى‌پردازد و علم و قدرت خود را در راه انجام آن به كار مى‌گيرد به طور طبيعى از كار ديگر باز مى‌ماند؛ ولى ذات پاك خداوند در يك لحظه به تدبير تمام جهان هستى مى‌پردازد، راز و نياز بندگان را مى‌شنود و خواسته‌هاى آن‌ها را مى‌داند و از آن‌جا كه نامحدود است و جامع جميع كمالات است دگرگونى در او راه ندارد؛ زيرا دگرگونى‌ها يا به سوى كمال است يا به سوى نقصان و هيچ كدام در آن ذات نامتناهى راه ندارد.

[١] «يحوى» از ماده «حوايه» (بر وزن شفاعت) به معناى احاطه و استيلا بر چيزى است.