پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣ - شرح و تفسير انسانهاى گمراه و غافل

بخش اوّل‌

و هو في مهلة من اللّه يهوي مع الغافلين، و يغدو مع المذنبين، بلا سبيل قاصد، و لا إمام قائد.

ترجمه‌

: او (انسان گمراه) در اين چند روزى كه خدا به او مهلت داده (تا با اعمال صالح، سعادت جاودان را براى خود فراهم سازد) پيوسته با غافلان به سوى سقوط مى‌رود و همه روز با گنهكاران بسر مى‌برد؛ بى آن كه در طريقى گام نهد كه او را به حق رساند يا پيشوايى برگزيند كه قائد و راهنماى او باشد.

شرح و تفسير انسان‌هاى گمراه و غافل‌

همان گونه كه در بيان سند خطبه اشاره شد، بعضى از شارحان نهج البلاغه گفته‌اند:

اين خطبه را امام عليه السّلام در حال حركت به سوى «بصره» براى خاموش كردن فتنه «طلحه و زبير و عايشه» ايراد و نصايح مؤثرى براى بيدارى همگان بيان فرموده است.

در اين بخش، از انسان‌هاى گمراه- كه نمونه روشن آن آتش افروزان «جنگ جمل» بودند- سخن مى‌گويد و چهار وصف از اوصاف آن‌ها را بيان مى‌دارد؛ مى‌فرمايد:

«او (انسان گمراه) در اين چند روزى كه خدا به او مهلت داده (تا با اعمال صالح، سعادت جاويدان را براى خود فراهم سازد) پيوسته با غافلان به سوى سقوط مى‌رود و همه روز با گنهكاران به سر مى‌برد، بى آن كه در طريقى گام نهد كه او را به حق رساند، يا