پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٣ - نهنگها

كرده، چنين مى‌فرمايد: «و مقرر داشته هر موجود زنده‌اى كه روح در آن دميده سرانجام رهسپار ديار فنا كند». (و وأى‌ [١] على نفسه إلّا يضطرب شبح‌ [٢] ممّا أولج فيه الرّوح، إلّا و جعل الحمام موعده، و الفناء غايته).

آرى، سرانجام هر جنبنده‌اى و صاحب روحى مرگ است و اين سخن از يك سو اشاره‌اى به اين است كه حيات دنيا با تمام زيبايى‌ها و شگفتى‌هايش پايدار نمى‌ماند و نمى‌توان دل بر آن بست و از سوى ديگر با مقايسه مرگ و زندگى اين موجودات، بهتر مى‌توان به عظمت آفريدگار پى برد؛ زيرا اهمّيّت هر چيز به هنگام فنايش ظاهر مى‌شود.

درباره شگفتى‌هاى آفرينش مورچگان در تفسير خطبه ١٨٥ كه امام عليه السّلام بيان مشروحى درباره آن‌ها دارد به خواست خدا بحث خواهيم كرد؛ در اين جا تنها اشاره‌اى به زندگى ماهيان بزرگ (نهنگ‌ها) و فيل مى‌كنيم:

نهنگ‌ها

: دانشمندان مى‌گويند: در درياهاى جهان پانزده هزار نوع ماهى وجود دارد. بعضى از آن‌ها بسيار كوچكند كه از يكى دو سانتى متر تجاوز نمى‌كنند و بعضى از آن‌ها مانند نهنگ‌هاى عظيم (كه بالن، بال و وال نيز ناميده مى‌شود) طول بدنشان تا سى متر و وزنشان به سى تن مى‌رسد. آن‌ها شگفتى‌هاى زيادى دارند؛ مانند:

معده آن‌ها بسيار بزرگ است كه چند خروار خوراك در آن‌ها جاى مى‌گيرد!

[١] «وأى» از ماده «وأى» (بر وزن سعى) به معناى وعده دادن گرفته شده است.

[٢] «شبح» به معناى شخص و هر چيزى كه در برابر انسان آشكار مى‌شود و حس آن را درك مى‌كند، آمده است.