پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٤ - شرح و تفسير ناپايدارى دنيا

أحبّها إليكم).

به يقين منظور از عزيزترين نفوس در اين عبارت، خود انسان است؛ چرا كه حبّ ذات، طبيعى هر انسانى است و اگر به اشخاص و اشياى ديگر علاقه دارد از پرتو حبّ ذات است؛ چرا كه آن‌ها را در سرنوشت خود مؤثر مى‌داند (بگذريم از گروه بسيار اندكى كه خويشتن خويش را به كلى فراموش مى‌كنند؛ جز خدا نمى‌بينند و جز خدا نمى‌جويند و جز خدا نمى‌خواهند).

به هر حال، مقصود اين است كه شما اگر به هيچ كس رحم نمى‌كنيد دست كم به خود رحم كنيد و اگر منافع هيچ كس را در نظر نمى‌گيريد، حدّاقل منافع خود را در نظر بگيريد كه اين علاقه به خويشتن، جزء فطرت شماست.

و به دنبال آن، هشدار مى‌دهد: «خداوند راه حق را براى شما آشكار ساخته و طرق آن را روشن نموده است، و سرانجام كار (از دو حال خارج نيست) يا بدبختى دايمى است و يا نيكبختى هميشگى» (فإنّ اللّه قد أوضح لكم سبيل الحقّ و أنار طرقه. فشقوة لازمة، أو سعادة دائمة!).

آن گاه امام عليه السّلام به بيان اسباب رسيدن به سعادت دايمى و پرهيز از شقاوت هميشگى پرداخته، چنين مى‌فرمايد: «حال كه چنين است در اين ايّام فانى براى ايّام باقى زاد و توشه تهيه كنيد. زاد و توشه لازم به شما معرفى شده و فرمان كوچ داده شده است، و با سرعت شما را به حركت در آورده‌اند» (فتزوّدوا في أيّام الفناء لأيّام البقاء. قد دللتم على الزّاد، و أمرتم بالظّعن‌ [١]، و حثثتم‌ [٢] على المسير).

ناگفته پيداست كه منظور از تهيه زاد و توشه همان زاد و توشه تقوا و اعمال صالح است كه در قرآن مجيد به آن اشاره شده: « «وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى‌»؛ زاد و توشه بيندوزيد كه بهترين زاد و توشه، تقواست». [٣]

[١] «ظعن» به معناى كوچ كردن از مكانى به مكان ديگر است.

[٢] «حثثتم» از ماده «حثّ» (بر وزن صفّ) به معناى برانگيختن و با شتاب بردن است.

[٣] بقره، آيه ١٩٧.