اشاره به اين كه تقوا كه يك ملكه نيرومند باز دارنده باطنى است، انسان را از آلودگى به گناهان باز مى‌دارد و همين امر سبب مى‌شود از پيامدهاى نامطلوب گناه در دنيا و آخرت در امان بماند؛ به عكس افراد بى‌تقوا در برابر وسوسه‌هاى نفس و شياطين جن و انس نفوذ پذيرند و به آسانى در پرتگاه گناه مى‌لغزند و سقوط آن‌ها سبب رسوايى در دنيا و عذاب الهى در آخرت مى‌شود.

سپس دوّمين اثر مهم تقوا را چنين بيان مى‌فرمايد: «آگاه باشيد با تقوا مى‌توان نيش زهر آلود گناهان را قطع كرد و با يقين به برترين مرحله مقصود رسيد» (ألا و بالتّقوى تقطع حمة [١] الخطايا، و باليقين تدرك الغاية القصوى).

امام عليه السّلام در اين جا گناهان را به حيوانات گزنده سمى همچون مار و عقرب تشبيه كرده كه تقوا نيش زهر آلود آن‌ها را قطع مى‌كند. آرى! تقوا پادزهرى است مؤثر و حيات بخش و از آن جا كه تقوا و يقين، لازم و ملزوم يكديگرند مى‌فرمايد: كسى كه بر مركب يقين سوار شود به سر منزل مقصود خواهد رسيد. يقين، عامل حركت است و تقوا بر طرف كننده موانع راه. هميشه بى‌تقوايى‌ها از ضعف يقين سرچشمه مى‌گيرد. آيا كسى كه به اين آيه يقين دارد كه مى‌فرمايد: «إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى‌ ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً»؛ به يقين كسانى كه اموال يتيمان را به ظلم و ستم مى‌خورند (در حقيقت) تنها آتش مى‌خورند» [٢]، مى‌تواند مال يتيم بخورد؟

آيا كسى را پيدا مى‌كنيد كه قطعه‌اى از آتش سوزان را بردارد و در دهان بگذارد؟!! آن گاه امام عليه السّلام براى تحريك مخاطبان و تشويق آن‌ها به برگرفتن زاد و توشه از اين دنياى فانى مى‌فرمايد: «اى بندگان خدا، خدا، خدا را خدا را؛ مراقب عزيزترين و محبوب‌ترين نفوس نسبت به خويش باشيد» (عباد اللّه، اللّه اللّه في أعزّ الأنفس عليكم، و

[١] «حمة» كه گاه «حمّة» (بر وزن قوّه) نيز تعبير شده به معناى نيش حشرات و مار و عقرب و مانند آن است و گاه به سمّ آن‌ها اطلاق شده است.

[٢] نساء، آيه ١٠.