پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣١ - شرح و تفسير مسير حق را بشناسيد

پيش گفته براى جمله گذشته مناسب‌تر است؛ زيرا هنگامى كه حفظ حقوق مسلمين را نشانه اخلاص و توحيد حفظ كنندگان بدانيم، نتيجه‌اش چنين مى‌شود: مسلمان كسى است كه همه مسلمين از دست و زبان او در امان باشند.

قابل توجه اين كه در تعبير مذكور يك بار «الا بالحق» مى‌گويد و بار ديگر «الا بما يجب»؛ اين تفاوت در تعبير ممكن است از اين نظر باشد كه اوّلى اشاره به اين است كه تا مجوّزى براى آزار مسلمان (مانند مجازات‌ها و حدود و تعزيرات اسلامى) وجود نداشته باشد آزار دادن او جايز نيست و دوّمى اشاره به اين كه در فرض جواز بايد به آن مقدار از نظر كيفيّت و كميّت كه خداوند اجازه داده اكتفا شود.

از بعضى احاديث استفاده مى‌شود كه قنبر با تمام احترامى كه داشت، هنگامى كه بر اثر سهل انگارى به هنگام اجراى حدّ، سه تازيانه اضافه زد، امام عليه السّلام فرمود: بايد قنبر به مقدار اين سه تازيانه قصاص شود! «إنّ أمير المؤمنين امر قنبرا أن يضرب رجلا حدّا فغلط قنبر فزاده ثلاثة أسواط فأقاده علىّ عليه السّلام من قنبر بثلاثة أسواط». [١]

(١) وسايل الشيعة، جلد ١٨، صفحه ٣١٢ (حديث ٣ از باب ٣ از ابواب مقدمات حدود).