تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٤٢ - ٥ شرح الأخبار فى فضائل الأئمة الأطهار عليهم السلام

شرح الأخبار در زمينه فضايل و مناقب ائمه عليهم السلام تا امام هفتم، و در راستاى و تأييد و تقويت مذهب اسماعيلى است. نسخه چاپى كتاب با شانزده جزء، در سه مجلّد فراهم شده و شامل چند بخش است: مقدّمه مفصّل محقّق كتاب، خطبه مؤلّف، اصل كتاب، و تخريج احاديث توسط محقّق در پايان هر جلد. محقّق در مقدّمه، پس از به شرح حال مؤلّف و مذهب او، به معرّفى اجمالى مذهب اسماعيلى پرداخته و سپس در باره ديگر تأليفات قاضى نعمان، نسخه‌هاى خطّى اين كتاب و برخى از ويژگى‌هاى آن، سخن گفته است. به گفته وى، در اين كتاب، رواياتى يافت مى‌شود كه يا در ديگر مصادر حديث يافت نمى‌شود و يا بر اثر تقطيع، دستيابى به آنها، سخت دشوار است.[١] با اين حال، او در قسمت «تخريج احاديث» تلاش كرده براى روايات كتاب، شواهد و مؤيداتى از منابع حديثى فريقين بياورد.

از آن جا كه قاضى نعمان، كتاب‌هاى خود را با ارشاد، موافقت، اذن يا تأييد خلفاى فاطمى فراهم كرده است، آثار او را مى‌توان آينه تمام‌نماى افكار خلفاى فاطمى شمرد.[٢] وى اختصار اسانيد و حذف متون مكرر را شيوه به كار رفته در كتاب ذكر كرده و اين التزام را در هر مناسبتى، بازگفته است.[٣] قاضى نعمان روايات را يا از طريق سماع، مناوله و اجازه از معزّ، خليفه فاطمى (م ٣٦٥ ق) دريافته است و يا از كتب معروفى استفاده كرده است كه در كتاب‌خانه‌هاى فاطميان؛ بويژه كتاب‌خانه معزّ در منصوريه و قاهره، فراوان يافت مى‌شد. قاضى نعمان جز در مواردى اندك، مصادرى را كه از آنها استفاده كرده، نام نبرده است، روش وى اين است كه به نام مؤلّفان اسناد مى‌دهد. شايد اين گونه اسناد، گوياى آن باشد كه وى روايات را از كتاب‌هاى آنان‌

[١]. شرح الأخبار، ج ١، ص ١١- ١٢، مقدّمه محقّق.

[٢]. شرح الأخبار، همان، ج ١، ص ٧٦.

[٣]. شرح الأخبار، ج ١، ص ٨٨، ١٢٦.