تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٠١ - ٧ الإرشاد فى معرفة حجج الله على العباد

نسخه چاپى‌ الإرشاد، شامل مقدّمه بلند گروه تحقيق، مقدّمه كوتاه مؤلّف و اصل كتاب است. در مقدّمه گروه تحقيق، به شرح حال شيخ مفيد، جايگاه كتاب، معرّفى نسخه‌هاى خطّى آن، و نيز شيوه تحقيق و تخريج احاديث، پرداخته شده است.

مقدّمه مؤلّف، به انگيزه و موضوع تأليف اختصاص دارد. به موجب اين مقدّمه، شيخ مفيد كتاب‌ الإرشاد را به درخواست يكى از دوستانش تأليف كرد. وى در اين كتاب به اختصار، به اسامى ائمه عليهم السلام، تاريخ عمر آنان، ذكر مشاهد، اسامى فرزندان و بخشى از اخبار آنان- كه در شناخت بيشتر احوال آنان، مفيد است- مى‌پردازد.[١] اصل كتاب در ٤٢ باب و سى فصل، سامان يافته است. با نگاه كوتاه به عناوين باب‌ها و فصول‌ الإرشاد، به نظر مى‌رسد كه در بيشتر موارد، تحت باب‌ها عناوين كلّى آمده و در فصول، عناوين فرعى و جزئى مطرح مى‌شود. به هر روى، جلد اوّل اين كتاب، اختصاص به امير المؤمنين عليه السلام دارد و در سه باب و ٢١ فصل بدين شرح، فراهم شده است:

باب الخبر عن أمير المؤمنين عليه السلام: علم و آگاهى امام على عليه السلام از آينده، آگاهى امام از كشته شدنش، سبب قتل آن حضرت و چگونگى آن، محلّ قبر امير المؤمنين عليه السلام و شرح ماجراى دفن او.

باب فضائل و مناقب أمير المؤمنين عليه السلام: كلمات، حكمت‌ها و مواعظ، معجزات، قضاوت‌ها و بيانات آن حضرت. اين باب، بلندترين باب كتاب است و در حدود ٢٣٠ صفحه،[٢] اين موضوعات را بر گرفته است: پيشتازى امير المؤمنين در ايمان، افضل و اعلم بودن امام على عليه السلام، «محبّت على، نشانه ايمان است و بغض او نشانه نفاق»، «على و شيعه او، رستگارند»، معرّفى على عليه السلام توسّط پيامبر به امارت و ولايت مسلمانان در

[١]. الإرشاد، ج ١، ص ٤.

[٢]. همان، ج ١، ص ٢٩- ٣٥٤.