تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٧٠ - ويژگى هاى الكافى

ويژگى‌هاى الكافى‌

يكم: اين كتاب، در دوره نايبان چهارگانه امام زمان عليه السلام تأليف شده است.[١] اين مزيّت را نبايد و نمى‌توان دليل بر صحّت اين خبر شايع پنداشت كه گفته‌اند حضرت حجّت عليه السلام اين كتاب را ديده و درباره آن فرموده است: «هذا كافٍ لشيعتنا».[٢] با اين حال، اين ويژگى را مى‌توان قرينه‌اى شمرد بر تقويت اين حدس كه امام عليه السلام به تهيه اين كتاب راضى بوده، عمل كردن به اخبار آن را جايز مى‌داند.[٣] دوم: تأليف اين كتاب، در بيست سال انجام شده است. پيداست كه سبب طولانى شدن اين كار، سفرهاى كلينى به شهرها و نواحى گوناگون و تلاش براى ديدار با مشايخ حديث و اجازه بوده است.

سوم: اين كتاب، در بردارنده آموزه‌هاى اهل بيت عليهم السلام درباره جايگاه عقل در ساخت عقايد دينى است.

چهارم: احاديث آن، با اسناد كامل آمده‌اند. البته گاه به جهت ذكر سند در موارد پيشين‌[٤] و گاهى به جهت نقل بدون واسطه حديث از اصل و منبع،[٥] سند، كامل ذكر نشده است.

پنجم: احاديث با عنوان باب‌ها هماهنگ‌اند و بر همين اساس، به احاديث معارض پرداخته نشده است.[٦] ششم: در اسناد روايت فروع، سختگيرى شده است. شاهد بر اين مطلب، اين است كه كلينى از سعد بن عبد اللَّه اشعرى، در كتاب فروع چيزى نقل نكرده است، با

[١]. كشف المحجة، ص ١٥٩.

[٢]. مرآة العقول، ج ١، ص ٢٢؛ خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٤٧٠.

[٣]. همان جا.

[٤]. الكلينى و الكافى، ص ٤٢٦- ٤٢٧؛ خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٤، ص ٧.

[٥]. نهاية الدراية، ص ٥٤٣؛ الكافى، ج ١، ص ١٣، مقدّمه حسين محفوظ.

[٦]. نهاية الدراية، ص ٢٢٢؛ روضات الجنات، ص ٥٥٣.