تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٥٤ - ٢١ شيخ طوسى(٣٨٥ - ٤٦٠ ق)

است كه عالم رجالى، هر چه بيشتر به اين مسائل نيز آگاهى و شناخت داشته باشد، اظهار نظرش به واقع نزديك‌تر خواهد بود.

٤. از يك سو، نجاشى اهل كوفه و از خانواده‌اى بود كه از بيوت معروف، به شمار مى‌آمدند و از ديگر سو، اكثر راويان ائمه عليهم السلام نيز اهل كوفه يا اطراف آن بوده‌اند. طبيعى است كه نجاشى به احوال همشهرى‌هاى خود، آگاه‌تر از ديگران باشد.

٥. نجاشى از اسانيد مسلّم و خبره علم رجال، مانند احمد بن حسين غضائرى، فراوان استفاده كرد؛ در حالى كه براى شيخ طوسى، اين امكان فراهم نبود.

٦. نجاشى بسيارى از مشايخ آگاه به رجال را درك كرد و يا طرق بسيارى به هر يك از آنها داشت. از آن جمله‌اند: ابن نوح سيرافى، ابو الحسن جندى، ابو الفرج بن ابى قرّه قنايى.[١]

تأليفات‌

آثار ناياب نجاشى عبارت‌اند از: ١. الجمعة و ما ورد فيه من الأعمال‌، ٢. الكوفة و ما فيها من الآثار و الفضائل‌، ٣. أنساب بنى نصر بن قعين و أيّامهم و أشعارهم‌، ٤. مختصر الأنوار و مواضع النجوم التى سمّتها العرب.[٢]

تنها اثر چاپى: ٥. رجال النجاشى.

٢١. شيخ طوسى (٣٨٥- ٤٦٠ ق)

محمّد بن حسن بن على، مكنّا به ابو جعفر و معروف به شيخ طوسى و شيخ الطائفة؛ محدّث، فقيه، اصولى، متكلّم، مفسّر و رجالى. شيخ طوسى در توس زاده شد و در سال ٤٥٨[٣] يا ٤٦٠ ق، در نجف درگذشت.[٤] وى در سال ٤٠٨ از توس به بغداد هجرت‌

[١]. الفوائد الرجالية، ج ٢، ص ٤٦- ٥٠.

[٢]. رجال النجاشى، ص ١٠١.

[٣]. معالم العلماء، ص ١٤٩- ١٥٠.

[٤]. خلاصة الأقوال، ص ٢٤٩؛ الفوائد الرجالية، ج ٢، ص ٢٣٨.