فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٨٠ - ديدگاهها دربار١٧٢٨ ناسيوناليزم عرب
واژه قرآنى «امت» تحت تأثير افكار ناسيوناليستى به شدت آسيب ديده و در ادبيات سياسى معاصر زبان عرب به گونههاى مختلف از قبيل امت اسلامى، امت عرب، امت مصرى، سورى و مراكشى و امت به مفهوم ملى، قومى و ميهنى بكار گرفته مىشود.
اين وضعيت آشفته در بكارگيرى اصطلاحات سياسى از آنجا ناشى مىشود كه كليد واژههاى سياسى با بار ويژه سياسى كه دارند به طور روشمند مورد استفاده قرار نمىگيرند و بجاى بهره گرفتن از يك سامان و انسجام قانونمند ادبى، بيشتر از سليقهها تغذيه مىكنند.
در ادبيات عرب معاصر، چند شيوه مختلف ولى روشمند مىتواند معيار استفاده از كليد واژهها بويژه در مورد اصطلاحات سياسى قرار گيرد:
الف - انتخاب يك واژه بيگانه كه داراى مفهوم مورد نظر مىباشد و استخدام آن به منزله يك كلمه عربى با تغييرات ناشى از ويژگيهاى زبان عرب مانند «پارلمان» كه به صورت «بارلمان» و «كنسول» كه به شكل «قنصل» و يا «دموكراسى» كه با كلمه مستعرب «ديمقراطى» در همان معانى اصطلاحى كلمات لاتين به كار مىرود.
در چنين حالتى نمىتوان واژه «بارلمان» را در مورد مثلاً سقيفه بنى ساعده بكار برد مگر آنكه با يك بحث تطبيقى وجوه تشابه و اركان و عناصر مشترك آن دو دقيقاً مورد بررسى قرار گيرد.
ب - استخدام يك واژه در مواردى كه مىتواند شامل مفهوم جديد مورد نظر باشد بدون آنكه سابقه در گذشته زبان داشته باشد مانند واژه جمهورى، قوميت و اشتراكيت كه معادل نظام سياسى متكى به آراء عمومى، ناسيوناليزم و سوسياليزم بكار برده مىشود. اين شيوه در حقيقت نوعى به كارگيرى لفظ عام در مفاهيم خاص مىباشد كه خصوصيت آن مربوط به زمان حال است.
اين نوع واژهها نيز قابل تسرى به گذشته و مفاهيم تاريخى و مذهبى جز از طريق مقايسه و تطبيق نيستند و اگر در اين شيوه از اصطلاحاتى كه در گذشته داراى بار خاص فلسفى، سياسى و فقهى داشته استفاده شود الزاماً بايد به نحوى از خلط دو اصطلاح و بكار گرفتن واژه در موارد مشتبه كه ممكن است وجود دو معنى اصطلاحى، اختلال ذهنى در مخاطب ايجاد نمايد خوددارى شود. اعمال اين دقت هنگامى ضرورىتر