فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٦٦ - فهم سيال و هرمنوتيك دينى

كه كدام مفهوم و تفسير از دموكراسى چنين اوصاف رجزوار را مى‌پذيرد.

ط - يكى از اصول دموكراسى جدايى دولت و دين از لحاظ طبيعت، هدف و انگيزه است [١] آيا چنين اصلى از نظريه فهم دينى سيال برمى‌آيد؟ در حالى كه تلاش اين نظريه آن است كه دموكراسى را لباس فهم دينى بپوشاند و آن را از نصول كتاب و سنت برآورد و انديشه دموكراسى را با فهم دين درآميزد و از مجموع آن دو يك چيز بوجود آورد.

(مدل نظام سياسى دموكراتيك).

دومين پيش‌فرض دموكراسى، مصلحت گرايى و خيرطلبى در قالب فوايد مطلوب اكثريت عددى جامعه است كه از انسان محورى و فردگرايى همراه با احترام به ديگران ناشى مى‌شود. اين اكثريت اگر خواستشان نامعقول و احياناً مستهجن باشد و به قول پوپر، نهادهاى دموكراتيك را نابود كند تكليف اقليت عقل‌گرا و اخلاق پسند در برابر قانون، نهادها و دولت نشأت گرفته از خواست اكثريت چه مى‌شود؟ سؤال دقيقتر اين است كه تكليف عقل‌گرايى و تكامل عقلانى بشر و آن همه آوازه تمدن و علم و پيشرفت زاييده عقلانيت انسان به كجا مى‌رسد؟ [٢]

در هر حال غرب مى‌تواند پاسخ خود را داشته باشد لكن نظريه‌پرداز مسلمان مى‌تواند با فهم جديد و مدرن دينى پاسخ مثبتى برخواسته از نصوص كتاب و سنت به اين سؤال بدهد؟

ى - از آنجا كه بنا بر ادعاى غرب، هنوز حكومت دينى دموكراسى را تجربه نكرده است و مردمى‌ترين حكومتهاى دينى به دليل پيش فرض گرفتن احكام و موازين اسلامى، دموكراتيك نيستند، هربار كه حكومت دينى بخواهد مدلى از دموكراسى را تجربه نمايد مدل جديدى مغاير با گذشته بوجود مى‌آيد كه حكومت دينى مدل قبلى را تجربه نكرده، بايد تن به مدل جديد دهد تازه اگر مدل سومى جاى تجربه مدل دوم را نگيرد.

غرب با تجربه تاريخى خود هرچند دهه، مدلى را پذيرفته و تجربيه سياسى خود را در حقيقت به نوعى زمانمند نموده است. دهه آخر قرن بيستم شاهد نظريه نهايى

[١] . رك: جرج ساباين، نظريات سياسى، ترجمه پاسارگاد، ج ٢، ص ١٥٤.

[٢] . رك: راسل، قدرت، ترجمه دريابندرى، رام كردن قدرت و نيز كارل پوپر، پيشين، ص ٣٠١.