منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٤٤٢ - «إياك نعبد و إياك نستعين»

ششم- آنكه عبادت وسيله حصول حاجت است كه عبارت از معونت است، و تقديم وسيله بر طلب حاجت ادعى و اقرب است به اجابت.

مترجم گويد: «اگر گويند: اينجا بارگاه استغنا و عظمت است، وسيله و هديه به چه كار آيد؟ گوئيم: هر چند خداوند از وسايل داعى وسائل مستغنى است اما بنده بايد كه طريق بندگى فرو نگذارد و وسيله را بر طلب حاجت مقدم دارد كه رحمت دوست بهانه‌جوست.

- و اللَّه أعلم».

هفتم- آنكه وقتى كه متكلم نسبت عبادت كردن را به نفس خود مى‌دهد او را نوعى از تبهّج و مسرّت و زيادتى رتبت بهم مى‌رسد به گمان آنكه كارى عمده ازو صادر شده است و مهم عظيمى ازو بعمل آمده، در ساعت متنبّه به آن شده بلافاصله در مقام طلب استعانت درآمده در عقب آن مى‌گويد: وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‌ يعنى عبادت من صفت تتميم پيدا نمى‌كند مگر به معونت و توفيق تو، كنايه از آنكه اين كار به توفيق و تمكين توست نه به قوّت و اقتدار من.

[امر دوم‌] و اما تقديم مفعولين عبادت و استعانت بر آنها، پس گويا كه نكته در آن سه چيز است:

اول- قصر و حصر عبادت و استعانت است بر ذات واجب التعظيم حضرت عزّت- تعالى وحده العزيز- قصر حقيقى يا قصر اضافى افرادى.