منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٣٣ - در آداب ساختن وضوى كامل و طهارت ظاهر

شستن آن واجب است آنست كه انگشت مهين و ميانين‌[١] آن را فرا گيرد، چنانچه صحيحه زرارة بن اعين كه از امام الباطن و الظّاهر امام محمّد باقر ٧ روايت كرده است ناطق به آنست، و تفصيل داده‌ايم كلام را در اين باب در شرح حديث چهارم از كتاب «اربعين» فارجع اليه ان كنت من الطّالبين.

مترجم گويد: «ببايد دانست كه بيان طول و عرض رو كه در وضو شستن آن واجب است بنا بر آنچه در جميع كتب فقهى مذكور است و در ميان علما مشهور، از رستنگاه موى پيش سر است تا آخر زنخ‌[٢] در طول، و آنچه انگشت مهين و ميانين آن را فرا گيرد در عرض. امّا آنچه معتقد مصنّف- طاب ثراه- است چنانچه در «اربعين» و كتاب «حبل المتين» و ديگر مصنّفات خود بيان كرده آنست كه در كتاب مذكور است كه: حدّ الوجه طولا و عرضا ما دارت عليه الابهام و الوسطى:

يعنى «تعيّن نهايت طولى و عرضى روى كه در وضو، شستن آن واجب است آنست كه انگشت مهين و ميانين آن را فرا گيرد طولا و عرضا». بر اين وجه كه سر انگشت ميانين را بر رستنگاه موى سر بايد گذاشت و سر انگشت مهين را بر سر زنخ، و هر دو انگشت را اداره‌[٣] فرمود آنقدر كه سر انگشت ميانين به سر زنخ بيايد، و سر انگشت مهين بجاى آن بر رستنگاه موى سر قرار گيرد، و از اداره هر دو سر انگشت شبيه دائره بهم رسد، آنچه در اين دايره داخل باشد روست و آنچه خارج باشد غير رو.

و توضيح اين اجمال و تنقيح اين مقال بر وجه كمال احتياج به بسطى در كلام دارد كه مقام را گنجايش آن نيست، و شيخ المحقّقين- خلّدت ظلال افضاله الى يوم الدّين- آن را در ترجمه كتاب «اربعين» در نمايش دويّم از شرح حديث چهارم آن كتاب به احسن نظام سمت انتظام داده‌اند، رجوع به آنجا بايد نمود- و اللَّه الموفّق و المعين».

[١] يعنى شصت و انگشت بزرگ دست كه در وسط انگشتان قرار دارد.

[٢] زنخ: چانه.

[٣] دور دادن، گرداندن.