مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢٧٧ - نكوهش دنيا

كردن آن نرم، و زهرش كشنده است، بنا بر اين دورى كن از آنچه تو را در دنيا شاد مى‌سازد، زيرا از متاع دنيا اندكى به همراه تو مى‌ماند، و اندوههاى دنيا را از خود دور كن، چون به جدايى از آن و دگرگونى آن يقين دارى، و هر چه انس و علاقه‌ات به دنيا بيشتر است، بيم و هراست بيشتر باشد زيرا اهل دنيا هر گاه به آن دل بست، دنيا او را بسختى و ناراحتى مى‌كشاند. (٤٩) مثلى ديگر براى دنيا، در مورد اين كه پس از غرق شدن در امور دنيا، رهايى از پيامدهاى آن دشوار است: پيامبر ٦ فرمود: مثل صاحب دنيا مانند كسى است كه روى آب رود، آيا ممكن است كسى در آب راه برود پاهايش تر نشود؟ و اين سخن نادانى آن گروهى را مى‌رساند كه گمان مى‌برند كه ممكن است در نعمتهاى دنيا غرق باشند اما دلهايشان نسبت به دنيا پاك و علاقه دنيا از باطنشان گسسته باشد، و اين يك حيله و مكر شيطانى است، زيرا اگر آنان را از حالتى كه دارند، بيرون كنند، از جدايى دنيا بيش از همه مى‌نالند. پس همان طورى كه راه رفتن در آب، ناگزير از تر شدن پاهاست، رابطه با دنيا نيز باعث دلبستگى و تاريكى دل مى‌شود حتى دل به دنيا بستن حلاوت عبادت را از بين مى‌برد. (٥٠) عيسى (ع) فرمود: براستى مى‌گويم: همان طورى كه بيمار از شدت درد به غذا مى‌نگرد و لذّت نمى‌برد صاحب دنيا نيز از عبادت لذّت نمى‌برد، و شيرينى آن را درك نمى‌كند با حلاوتى كه از دنيا يافته است! به راستى مى‌گويم: هر گاه مركبى را سوار نشوند و بى‌اعتنا باشند، بدخو و سرسخت شود، همين طور دلها را اگر با ياد مرگ و انجام عبادت، نرم نكنند، قساوت و خشونت پيدا كند. و براستى به شما مى‌گويم: هر گاه يك مشك پاره نباشد ممكن است ظرف براى عسل شود، هم چنين، اگر دلها را هواهاى نفسانى پاره نكنند و طمع آلوده نسازد و يا نعمتهاى دنيا به قساوت نكشاند، ظرفهاى حكمت خواهند شد.

پيامبر ما ٦ فرمود: از دنيا گرفتارى و آشوبش مانده است. و مثل عمل‌