مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٢١ - دوستى براى خدا و پيامبر

فرموده تا زندگى خوشى داشته باشد! پاك و منزه است خداوند، چه قدر والا مقام و پر لطف و منّت بر مخلوقات است! پس تو با اين مقدار ناچيز از راز آفرينش كوچكترين جانوران عبرت بگير، لازم نيست كه به شگفتيهاى آفرينش ملكوت آسمانها و زمين بينديشى زيرا آن مقدارى كه فهم قاصر ما برسد، آنهم بدون تفصيل عمر ما را بس مى‌كند و هيچ طرف مقايسه نيست دانسته‌هاى بشر با آنچه كه در علم خدا گذشته است بلكه دانسته‌هاى بشر را در برابر علم خدا نمى‌شود علم ناميد.

با دقت در اين قبيل مسائل است كه ميزان معرفت بالا مى‌رود، و با بالا رفتن معرفت، محبّت بيشتر مى‌شود، پس اگر طالب سعادت لقاء اللَّه هستى دنيا را پشت سر بينداز و عمر را در ذكر مداوم و انديشه پيوسته بگذران، كه شايد به مقدار اندكى از آن محبّت برخوردار شوى! البتّه با همان مقدار اندك به سلطنت عظيم بى‌كرانى دست مى‌يابى.

پس صاحبان عقل و انديشه اگر از عجايب آفرينش خداوند در آفريده‌ها مطّلع شوند، از راه عجايب آفرينش، به رازهايى مى‌رسند كه عقل و انديشه آنها را مات و حيران كرده و ناگزير خدا را هر چه بيشتر والا و بزرگ مى‌دارند، و هر چه بيشتر از شگفتيهاى خلقت آگاه شوند، به عظمت و جلال آفريدگار بيشتر پى مى‌برند، و از اين رو به شناخت و محبّتشان افزوده مى‌شود، و بيشتر به انجام طاعات و اجتناب از كارهاى ناپسند مى‌پردازند.

به عنوان مثال، هر گاه عالم فقيهى داراى تأليفات زيادى باشد، وقتى كه فقيه ديگرى به تأليفات او بنگرد، آنچه مى‌بيند باعث تعجب او مى‌شود و تحسين او را برمى‌انگيزد، مقام او را شناخته و به او ناگزير محبّت مى‌ورزد، و هر چه بيشتر از نوشته‌هاى او مطّلع شود، بر ميزان محبّتش افزوده مى‌شود، و چنين كسى در مورد شاعرى كه معتقد به زيبايى اشعار اوست و آنها را دوست مى‌دارد اگر بشنود كه آن شاعر اشعارى پخته و شگفت انگيز سروده است بر معرفتش افزوده شده و در نتيجه‌