مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٢٠ - دوستى براى خدا و پيامبر

شوند، از رسيدن به واقعيّات آنها ناتوان، و بر امور روشن از ظاهر شكل او، آگاهى كامل نيابند تا چه رسد به رازهاى نهفته آن كه جز خدا كسى آنها را نمى‌داند.

وانگهى در هر جاندار و گياه شگفتى و شگفتيهايى است كه ويژه آن است و ديگران مشاركتى ندارند، به زنبور عسل و شگفتيهاى ويژه آن نگاه كن، چگونه خداوند به او الهام كرده تا در كوهها و همچنين در درختان لانه بسازد (٢١)، و چگونه از لعاب خود، موم و عسل مى‌سازد كه يكى وسيله روشنى و ديگرى شفابخش است، وانگهى اگر در باره تغذيه اين جانور از گلها و شكوفه، و خوددارى از تغذيه نجاسات و فضولات توجّه كنى، و فرمانبردارى همه از يك زنبورى كه از همه بزرگتر و فرمانرواى آنهاست و همچنين رفتار فرمانروا در بين آنها به عدل و داد، به طورى كه هر كدام از آنها اگر از نجاسات تغذيه كرده باشند جلو در كندو، او را اعدام مى‌كنند! دچار شگفتى مى‌شوى! مشروط بر اينكه داراى بصيرت بوده، و از فكر شكم، شهوت و تمايلات نفسانى و تجاوز به همنوعان و به دوستى دوستان، فارغ باشى! از خود تمام اينها را دور كن آنگاه به دقّت بر طرز ساختن كندوها از موم، و انتخاب شكل شش ضلعى از ميان اشكال هندسى نگاه كن، كندو را دايره، چهار ضلعى و پنج ضلعى درست نمى‌كند، جز شش ضلعى كه از ويژگى برخوردار است كه مهندسان از درك آن عاجزند، و آن ويژگى اين است كه شش ضلعى از تمام شكلها وسيعتر و بهتر است، زيرا چهار ضلعى، زواياى بى‌مصرفى دارد، چون شكل زنبور، دايره‌اى و دراز است، از اين رو چهار ضلعى نساخته است تا زاويه‌هاى بيهوده نماند امّا اگر به شكل دايره مى‌ساخت، در بيرون لانه‌ها سوراخهاى زايدى مى‌ماند، زيرا كه شكلهاى دايره‌اى يك جا كنار هم كه بيايند بازهم به صورت دايره مى‌شوند، و هيچ شكلى از اشكال زاويه‌دار نداريم كه از شكل دايره‌اى جاگيرتر باشد، به طورى كه پس از فشردن زوايا هيچ گوشه‌اى نماند، جز شش ضلعى اين است كه ويژگى شكل شش ضلعى، پس ببين چگونه خداوند به زنبور عسل با همه كمى جثه‌اش، آنچه را كه نيازمند بوده است، الهام‌