جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧٤ - غزل ٤٨٩ نكته دلكش بگويم، خال آن مه رو ببين

ومرا به درخشانترين نورِ مقام عزّتت بپيوند، تا عارف وشناساى تو بوده، واز غير تو روگردانده، وتنها از تو ترسان [ومراقب‌] باشم.) لذا مى گويد:

وقتى ملكوت زُلف ومظاهر دلبند يار ما، در تماشاخانه‌اش، خاصّان درگاه دوست را گرفتار سازد، ببين با سالكين وعشّاق جمالش، چه خواهد كرد. بخواهد بگويد:

لذا مى گويد:

آرى، آن كس كه در جستجوى معشوق حقيقى مى باشد، تا از خرد بيرون نشود، به مشاهده‌اش نائل نخواهد شد؛ زيرا خرد راهنماى به دوست است، نه نشان دهنده او؛ كه:

٣٥١٥

«ألْعَقْلُ آلَةٌ اعْطيناها لِمَعْرِفَةِ العُبُودِيَّةِ، لا لِمَعْرِفَةِ الرُّبُوبِيَّةِ.»

[٢]: (عقل، وسيله اى است كه براى شناخت بندگى به ما عنايت شده، نه براى شناخت ربوبيّت.)؛ نشان دهنده او، عشق محبوب است. اينجاست كه حضرتش جاى عقل او مى نشيند؛ كه:

٣٤١٣

«وَلَأسْتِغْرِقَنَّ عَقْلَهُ بِمَعْرِفَتى، وَلَأقُومَنَّ لَهُ مَقامَ عَقْلِهِ.»

[٣]: (وهر آينه عقل او [عامل به رضاى خود] را غرق در معرفت وشناخت خود ساخته، وخود به جاى عقل او قرار خواهم گرفت.).

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١١٠، ص ١١٠.

[٢] - الاثنى عشريّة فى المواعظ العدديّة، ص ١٩٧.

[٣] - وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، باب مواعظاللَّه سبحانه، ص ٤٠.