جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٢٧ - غزل ٥٢٥ اى پادشه خوبان! داد از غم تنهايى
|
روى بنما ومراگو: كه دل از جان برگير |
پيش شمع، آتش پروانه به جان گو درگير |
|
|
در لب تشنه من بين ومدار آب دريغ |
بر سر كُشته خويش آى وزخاكش برگير |
|
|
دوست، گو: يار شو وجملهْ جهان دشمن باش |
بخت، گو: روى كن وروىِ زمين لشگر گير |
|
|
تَرك درويش مگير، ار نبود سيم وزرش |
در غمت، سيم شمار اشك ورُخش را زَرْ گير[١] |
|
|
دايم گل اين بستان، شاداب نمى ماند |
درياب ضعيفان را، در وقت توانايى |
|
اين بيت هم گفتارى است بر وفق سخنان عشّاق مجازى. بخواهد بگويد:
محبوبا! حال كه (به اصطلاح عرفى) در شادابى وطراوت وقدرت وتوانايى هستى، از بىچيزان وضعفا دستگيرى كن؛ كه:
٣٥٦٤
«إلهى! لاتُغْلِقْ عَلى مُوَحِّديكَ أبْوابَ رَحْمَتِكَ، وَلاتَحْجُبْ مُشْتاقيكَ عَنِ النَّظَرِ إلى جَميلِ رُؤْيَتِكَ.»
[٢]: (معبودا! درهاى رحمتت را به روى اهل توحيدت مبند ومشتاقان خود را از مشاهده ديدار نيكويت محجوب مگردان.) وبه گفته خواجه در جايى:
|
مزن بر دل، زنوكِ غمزه تيرم |
كه پيش چشمِ بيمارت بميرم |
|
|
نِصاب حُسن، در حدّ كمال است |
زكاتم دِهْ، كه مسكين وفقيرم |
|
|
قدح پركن، كه من از دولت عشق |
جوانبختِ جهانم، گر چه پيرم[٣] |
|
با اين همه:
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٦، ص ٢٣٠.
[٢] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٤٤.
[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٤٧، ص ٣٢٧.