جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٩٢ - غزل ٥٢٠ آن غاليه خط، گر سوى ما نامه نوشتى

اين بيت گله اى است عاشقانه از محبوب، بخواهد بگويد: محبوبا! دست مريزاد، گفتار عاشقانه‌ام مهر از تو نديد، وگرنه پاسخ نامه‌هاى مرا مى نوشتى؛ خلاصه بخواهد بگويد:

كنايه از اينكه: اى بشر! واى خواجه! تو سرآمد خلقت عالم آمدى، كه حضرت دوست گل آدم ابوالبشر را به آب محبّت خود خمير نمود و: «وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»[٣]: (واز روح خويش در او دميدم.) ونيز: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ»[٤]: (سپس او را به آفرينش ديگرى پديد آورديم.) فرمود.

ويا منظور اين باشد كه: اى رسول اكرم! ٦ اگر غرض از خلقت، تو نبودى، محبّت حضرت دوست به خلقت آدم ٧ تعلّق نمى گرفت.

ويا بخواهد بگويد: اگر محبّت تواى دوست! به خودت نبود، در آب محبّتت گل.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٢٧، ص ٣١٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٦٤، ص ٣٣٩.

[٣] - حجر: ٢٩.

[٤] - مؤمنون: ١٤.