جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٦٧ - غزل ٥٢٩ اى دل! گر از آن چاه زنخدان بدر آيى
اى خواجه! چنانچه تشنه لب از تعلّقات وتوجّه به لهو ولعب دنيا وهواهاى خويش كه گمان مى كنى زندگىات در متابعت آن است، بدر آيى وهواى دوست را بر آن مقدّم دارى، حضرتش تو را با عنايات وشراب مشاهداتش در اين عالم دستگيرى خواهد كرد؛ كه:
٣٥٣٧
«لَنْ تَتَّصِلَ بِالخالِقِ حَتّى تَنْقَطِعَ عَنِ الْخَلْقِ.»
[١]: (هرگز به خالق نخواهى پيوست، تا اينكه از خلق جدا وگسسته گردى.) ونيز:
٣٥٣٨
«مَنْ أحَبَّ لِقآءَ اللَّهِ سُبْحانَهُ، سَلا عَنِ الدُّنيا.»
[٢]: (هركس دوستدار ملاقات وديدار خداوند سبحان باشد، از دنيا [دل] برمىكند.) وهمچنين:
٣٥٣٩
«مَنْ يَكُنِ اللَّهُ أمَلَهُ، يُدْرِكْ غايَةَ الأمَلِ وَالرَّجآءِ.»
[٣]: (هركس تنها آرزويش خدا باشد، به نهايت آرزو واميد نايل مى گردد.) ويا اينكه:
٣٥٤٠
«مَنِ انْقَطَعَ إلى غَيْرِ اللَّهِ، شَقِىَ وَتَعنّى.»
[٤]: (هر كس [از خدا گسسته و] به غير خدا بپيوندد، به بدبختى وگرفتارى ورنج دچار مى گردد.) ونيز:
٣٥٤١
«مَنْ أمَّلَ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحانَهُ، أكْذَبَ آمالَهُ.»
[٥]: (هركس غير خداى سبحان را آرزو كرد، تمام آرزوهايش را دروغ وخلاف واقع نموده است.) وهمچنين
٣٥٤٢
«مَنْ أحَبَّ نَيْلَ الدَّرَجاتِ العُلى، فَلْيَغْلِبِ الهَوى.»
[٦]: (هركس دوستدار رسيدن به درجات والا وبلند باشد، بايد بر هوا وهوس [خويش] چيره گردد.) وبه گفته خواجه در جايى:
|
اگر از وسوسه نفس وهوا دور شوى |
بى شكى، ره ببرى در حرم ديدارش[٧] |
|
ونيز در جايى مى گويد:
|
مىخواه وگل افشان كن، از دهرچه مى خواهى؟ |
اين گفت سحرگه گُل، بلبل! تو چه مى گويى؟ |
|
|
مَسند به گلستان بر، تا شاهد وساقى را |
لب گيرى ورُخ بوسى، مىنوشى وگل بويى[٨] |
|
[١] ( ١، ٢، ٣، ٤، ٥) غرر ودرر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.
[٢] ( ١، ٢، ٣، ٤، ٥) غرر ودرر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.
[٣] ( ١، ٢، ٣، ٤، ٥) غرر ودرر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.
[٤] ( ١، ٢، ٣، ٤، ٥) غرر ودرر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.
[٥] ( ١، ٢، ٣، ٤، ٥) غرر ودرر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٧.
[٦] - غرر ودرر موضوعى، باب الهوى، ص ٤٢٨.
[٧] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٤٣، ص ٢٦١.
[٨] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٨٨، ص ٤٢٢.