جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٦٠ - غزل ٥٢٨ اى دل! به كوى عشق گذارى نمى كنى
تحمّل خارِ مشكلات نمى باشد. بخواهد بگويد كه:
٢٢٥٢
«كُنْ بِالبَلاءِ مَحْبُوراً، وَبِالمَكارِهِ مَسْرُوراً.»
[١]: (به بلا وگرفتارى شادمان، وبه سختيها وامور ناخوشايند خوشحال ومسرور باش.) ونيز:
٣٥٣١
«كَمْ مِنْ مُنْعَمٍ عَلَيْهِ بِالْبَلآءِ!»
[٢]: (چه بسيار كسى كه با بلا وگرفتارى نعمتى به او عنايت شده.) وهمچنين:
٣٥٣٢
«لايَكْمُلُ ايمانُ المُؤْمِنِ، حَتّى يَعُدَّ الرُّخآءَ فِتْنَةً، وَالبَلآءَ نِعْمَةً.»
[٣]:
(هرگز ايمان مؤمن كامل نمى شود، تا اينكه فراخى وخوشى را امتحان وبلا وگرفتارى را نعمت بشمارد.).
|
در آستين كامِ تو، صد نافه مندرج |
وآن را فداىِ طُرّه يارى نمى كنى |
|
آرى، حضرت دوست، بشر را مظهر اسماء وصفات وتجلّيات خويش قرار داده؛ كه: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها»[٤]: (وهمه نامها و كمالات خود را به آدم آموخت.) ونيز:
٣٥٣٣
«وَبِأسْمآئِكَ الَّتى غَلَبَتْ أرْكانَ كُلِّ شَىْءٍ»
[٥]: (و [از تو مسئلت دارم] به اسمائت كه بر اركان وشراشر وجود هر چيزى چيره گشته.)؛ ولى از جايى كه خلقت خاكىاش بر پايه جهل نهاده شده؛ كه:
٣٩١٣
«بَناهُمْ بِنْيَةً عَلَى الجَهْلِ.»
[٦]: (پايه واساس آنها [مخلوقات] را بر جهل ونادانى بنا نهاد.)، تمام كمالاتى كه در خويش مى نگرد، از آنِ خود مى داند، نه از او وبه او؛ كه: «وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ، وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ»[٧]: (وهيچ چيزى نيست مگر اينكه گنجينه هايش نزد ماست وما جز به اندازه معيّن آن را [به عالم خلق] فرو نمى فرستيم.) ونيز:
٣٥٣٥
«لاحَوْلَ وَلاقُوَّةَ إلّابِاللَّهِ.»
[٨]: (هيچ تحرّك ونيرو وقدرتى جز به خدا صورت نمى گيرد.) خواجه هم مى گويد:
[١] ( ١، ٢، ٣) غرر ودرر موضوعى، باب البلاء، ص ٣٨.
[٢] ( ١، ٢، ٣) غرر ودرر موضوعى، باب البلاء، ص ٣٨.
[٣] ( ١، ٢، ٣) غرر ودرر موضوعى، باب البلاء، ص ٣٨.
[٤] - بقره: ٣١.
[٥] - اقبال الاعمال: ص ٧٠٧.
[٦] - بحارالانوار، ج ٣، ص ١٥.
[٧] - حجر: ٢١.
[٨] - بحار الانوار، ج ٤٥، ص ٥٠.