جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٧٧ - غزل ٥٣٠ اى روضه بهشت، زكويت حكايتى
آيتى از اميد به روى من مى گشايد؛ كه: «قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ، فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا»[١]: (بگو: پس تنها به فضل ورحمت خداوند خوشحال وشادمان باشيد.) ونيز: «لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ»[٢]: (هرگز از رحمت خداوند نوميد نشويد، كه جز گروه كافران كسى از رحمت خدا مأيوس ونوميد نمى شود.) وهمچنين: «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ»[٣]: (از رحمت خدا نوميد نشويد.) وبه گفته خواجه در جايى:
|
به تيغم گر كشد، دستش نگيرم |
وگر تيغم زند، منّت پذيرم |
|
|
من آن مرغم، كه هر شام وسحرگاه |
رسد تا سِدْره آواز صفيرم |
|
|
به فريادم رس اى پيرِ خرابات! |
به يك جرعه جوانم كن، گرچه پيرم[٤] |
|
|
دانى مراد حافظ از اين آه وناله چيست؟ |
از تو كرشمه اىّ وز خسرو، عنايتى |
|
معشوقا! مىدانى چرا آه وناله برمى كشم؟ از تو كرشمه وتجلّيات اسماء وصفاتى وعنايات بىشائبه ذاتىات را جويايم. بيا ومرا از انعامهاى خود محروم مفرما. در جايى مى گويد:
|
اى غايب از نظر! به خدا مى سپارمت |
جانم بسوختىّ وبه دل، دوست دارمت |
|
|
خونم بريز واز غمِ هجرم خلاص كن |
منّتْ پذيرِ غمزه خنجره گذارمت |
|
|
مىگريم ومرادم از اين چشمِ اشكبار |
تخمِ محبّت است، كه در دل بكارمت |
|
|
گر ديده دلم كند آهنگِ ديگرى |
آتش زنم در آن دل وبر ديده آرمت[٥] |
|
[١] - يونس: ٥٨.
[٢] - يوسف: ٨٧.
[٣] - زمر: ٥٣.
[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٩١، ص ٢٩١.
[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٩، ص ٧٠.