جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٢٩ - غزل ٥٣٨ با مدعى مگوييد، اسرار عشق و مستى
جايى مى گويد:
|
يارب! اندر دلِ آن خسروِ شيرين انداز |
كه به رحمت، گذرى بر سر فرهاد كند |
|
|
حاليا، عشوه عشق تو زبنيادم برد |
تا دگر فكرِ حكيمانه چه بنياد كند |
|
|
امتحان كن، كه بسى گنجِ مرادت بدهند |
گر خرابى چو مرا، لُطفِ تو آباد كند[١] |
|
ومى گويد:
|
گداخت جان كه شود كارِ دل تمام ونشد |
بسوختيم در اين آرزوىِ خام ونشد |
|
|
به طعنه گفت: شبى مير مجلس تو شوم |
شدم به مجلس او كمترين غلام ونشد |
|
|
بدان هوس كه ببوسم به مستى آن لبِ لعل |
چه خون كه در دلم افتاد، همچو جام ونشد[٢] |
|
|
خار ار چه جان بكاهد، گُل عذر آن بخواهد |
سهل است تلخىِ مِىْ، در جنب ذوق مستى |
|
كنايه از اينكه: ناملايمات وتلخيهاى فراق اگرچه عاشق را مى آزارد، امّا توجّه به نتيجه اين سختيها ومرارتها كه قرب وانس جانان است، تحمّل مشكلات را بر او آسان مى سازد. در جايى مى گويد:
|
گر دست دهد خاكِ كفِ پاىِ نگارم |
بر لوحِ بصر، خطِّ غبارى بنگارم |
|
|
پروانه اوگر برسد در طلبِ جان |
چون شمع، همان دم به دمى، جان بسپارم |
|
|
گر قلبِ دلم را بنهد دوست، عيارى |
من نقدِ روان در دمش از ديده ببارم[٣] |
|
|
صوفى پياله پيما، زاهد قرابه پر كن |
اى كوته آستينان! تا كى درازدستى؟ |
|
آرى، هر سالكى بايد به قدر ظرفيّت معرفتش، تمنّاى مقام ومنزلت از محبوب حقيقى داشته باشد. سالكى كه هنوز در عالم مثال است، ممكن نيست به عالم.
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٢٩، ص ١٨٩.
[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٣٣، ص ١٩١.
[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٣٥، ص ٣١٩.