جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٣٩ - غزل ٥١٣ سحرگاهان، كه مخمور شبانه
|
جمال يار ندارد نقاب وپرده، ولى |
غبارِ رَهْ بنشان تا نظر توانى كرد[١] |
|
لذا مى گويد:
|
برو اين دام بر مرغى دگر نه |
كه عنقا را بلند است آشيانه |
|
اگر مى خواهى با ديد وبود خود او را ببينى ممكن نيست واو صيدت نمى شود؛ كه: «قُلْ: مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ، وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لا يُجارُ عَلَيْهِ»[٢]: (بگو: كيست كه ملكوت هر چيزى به دست اوست وهمه را پناه مى دهد وبر او پناه داده نشود.)؛ وچون تو برخيزى، او به جايت مى باشد وتو نباشى؛ كه: «وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى»[٣]: (براستى كه سرانجام وفرجام [تمام امور] به سوى پروردگار توست.) ونيز: «كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ»[٤]: (هر چيزى جز روى واسماء وصفات او نابود است.) ونيز: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»[٥]: (همانا ما از خداييم وبه سوى او باز مى گرديم.) وبه گفته خواجه در جايى:
|
شنيدم رهروى در سرزمينى |
به لطفش گفت رندِ خوشه چينى: |
|
|
كه اى سالك! چه در انبانه دارى؟ |
بيا دامى بِنِهْ، گر دانه دارى |
|
|
جوابش داد: كآرى، دانه دارم |
ولى سيمرغ مى بايد شكارم |
|
|
بگفتا: چون به دست آرى نشانش؟ |
كه او خود بىنشان است آشيانش[٦] |
|
ودر جايى مى گويد:
|
عنقا، شكارِ كس نشود، دام بازچين |
كاينجا، هميشه باد بدست است دام را[٧] |
|
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٢، ص ١٢٣.
[٢] - مؤمنون: ٨٨.
[٣] - نجم: ٤٢.
[٤] - قصص: ٨٨.
[٥] - بقره: ١٥٦.
[٦] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، مثنويات، ص ٤٥٥.
[٧] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٩، ص ٤٤.