جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٥٧ - غزل ٥٢٨ اى دل! به كوى عشق گذارى نمى كنى
|
شب صُحبت غنيمت دان، كه بعد از روزگار ما |
بسى گردش كند گردون، بسى ليل ونهار آرد |
|
|
بهارِ عُمر خواه اى دل! وگرنه اين چمن هر سال |
چو نسرين، صَدْ گُل آرد بار وچون بلبل، هزار آرد[١] |
|
|
چوگانِ كام در كَفْ و، گويى نمى زنى |
بازى چنين به دست و، شكارى نمى كنى |
|
اى خواجه! به نعمت عقل وعلم وهوش وفراست وديگر امور ظاهرى ومعنوى آراسته اندت، چرا از خويش جدا نمى شوى وقدمى به پيش نمى نهى واز حضرت معشوق كام برنمى گيرى واز جمال وكمالش بهرهمند نمى گردى؟ كه:
٣٥٢١
«أفِقْ- أيُّهَا السّامِعُ!- مِنْ سَكْرَتِكَ، وَاسْتَيْقِظْ مِنْ غَفْلَتِكَ، وَاخْتَصِرْ مِنْ عَجَلَتِكَ.»
[٢]: (اى شنونده! از مستى خويش به هوش آى، واز غفلت خويش بيدار شو، واز عجله وشتابت كم كن.) ونيز:
٣٥٢٢
«وَيْحَ ابْنِ آدَمَ ما أغْفَلَهُ! وَعَنْ رُشْدِهِ ماأذْهَلَهُ!.»
[٣]: (واى بر فرزند آدم كه چقدر غافل است، وچه اندازه رشد وهدايت خويش را فراموش مى كند!) وبه گفته خواجه در جايى:
|
گرچه بر واعظ شهر، اين سخن آسان نشود |
تا ريا ورزد وسالوس، مسلمان نشود |
|
|
رندى آموز وكرم كن، كه نه چندين هنراست |
حيوانى كه ننوشد مى وانسان نشود |
|
|
هر كه در پيش بُتان، بر سر جان مى لرزد |
بى تكلّف، تن او لايقِ قربان نشود |
|
|
ذرّه را تا نبود همّتِ عالى، حافظ! |
طالبِ چشمه خورشيد درخشان نشود[٤] |
|
|
اين خون كه موج مى زند اندر جگر، چرا |
در كارِ رنگ وبوىِ نگارى نمى كنى؟ |
|
اى خواجه! تو را حيات اين جهان دادند تا به كار حضرت محبوب درآوردى واو.
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٨٨، ص ١٦٠.
[٢] ( ٢، ٣) غرر ودرر موضوعى، باب الغفلة، ص ٢٩٦.
[٣] ( ٢، ٣) غرر ودرر موضوعى، باب الغفلة، ص ٢٩٦.
[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٤٠، ص ١٩٥.