جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٦٦ - غزل ٥٠٢ اى در چمن خوبى، رويت چو گل خود رو

اگرچه خواجه در بيشتر اين غزل در مقام معرّفى جمال وكمال حضرت دوست با تشبيهات ظاهرى به زيباييهاى عالم طبيعت مى باشد، ولى خبر از شهود گذشته (ونه شهود فعلى) خود داده واظهار اشتياق به ديدار ديگر نموده. دليل بر اين بيان، بيت هفتم است. مى‌گويد:

اى محبوبى كه جمالت در زيبايى، بى همتا واز خود توست، واز ملكوت زلف وكثرات ومظاهرت عطر جمال وكمال وتجلّيات اسماء وصفاتى بلكه ذاتى‌ات را مشام جان عارفانت استشمام مى نمايد؛ كه: «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ، وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ»[١]: (اوست آغاز وآنجام وپيدا ونهان.) ونيز: «بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ»[٢]: (ملكوت هر چيزى به دست اوست.) وبه گفته خواجه در جايى:

[١] - حديد: ٣.

[٢] - يس: ٨٣.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٧٣، ص ٢٧٩.