جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٢٨ - غزل ٥٢ خوشتر ز عيش و صحبت باغ و بهارچيست

زاهد! تو خداپرستى، من هم چنينم، لكن تو را ظرفيّت پذيرش آنچه مرا داده‌اند، نيست. اعتراض تو به من، اعتراض به اسرار الهى است. به گفته خواجه در جايى:

لذا مى گويد:

اى زاهد! تو هشيار و ما مست و فريفته حضرت معشوق، هر دو بنده يك آفريدگار هستيم و هر دو مَظهر يك مُظهِر، و از ظهورات يك معشوق. اين اختيار كه يكى را خوب و ديگرى را بد بدانيم، غلط است؛ زيرا از درون پرده خبر نداريم، در حديث آمده كه:

٤٠٢

«لَوْ عَلِمَ النّاسُ كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ- تَبارَكَ وَتَعالى‌- هذَا الخَلْقَ، لَمْ يَلُمْ أحَدٌ أحَداً.»

[٢]: (اگر مردم مى دانستند كه خداوند- تبارك و تعالى- چگونه اين مخلوقات را آفريده، هيچ كس ديگرى را سرزنش نمى نمود.) با اين بيان مى خواهد به پابرجايى و استقامت خود در طريق عشق ورزى‌اش به معشوق اشاره كند و بگويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٤٢، ص ١٩٧.

[٢] - اصول كافى، ج ٢، ص ٤٤، روايت ١.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٠٣، ص ٢٣٥.