جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٩٨ - غزل ٢٤ بروبه كار خوداى واعظ! اين چه فرياداست؟

صادق ٧ فرمودند:

١٦٩

«إنَّ النّاسَ يَعْبُدُونَ اللَّهَ- عَزَّ وَجَلَّ- عَلى‌ ثَلاثَةِ أوْجُهٍ: فَطَبَقَةٌ يَعْبُدُونَهُ رَغْبَةً فى ثَوابِهِ، فَتِلْكَ عِبادَةُ الحُرَصآءِ، وَهُوَ الطَّمَعُ؛ وَآخَرُونَ يَعْبُدُونَهُ خَوْفاً مِنَ النّارِ، فَتِلْكَ عِبادَةُ العَبيدِ، وَهِىَ رَهْبَةٌ؛ وَلكِنّى أعْبدُهُ حُبّاً لَهُ- عَزَّ وجَلَّ- فَتِلْكَ عِبادَةُ الكِرامِ ...»

[١]: (بدرستى كه مردم، خداوند- عزّوجلّ- را بر سه گونه عبادت مى كنند: طبقه اى او را از روى رغبت و ميل به ثوابش پرستش مى نمايند، پس آن عبادت آزمندان است و اين طمع مى باشد؛ و گروهى ديگر او را از روى ترس از آتش [جهنّم‌] مى‌پرستند، پس آن عبادت بردگان مى باشد و اين ترس و هراس است؛ وليكن من خداى- عزّ وجلّ- را بخاطر دوست داشتن او مى‌پرستم، كه اين عبادت بزرگواران مى باشد ...)

معشوقا! اگرچه مستى عشق تو مرا از من گرفت و به نابودى و فنايم دست زد، باكى نيست؛ زيرا در اين خرابى است كه آبادى و رسيدن به كمالات معنوى و مقام خليفة اللّهى و عبوديّت حقيقى براى بنده حاصل مى شود. به گفته خواجه در جايى:

اى خواجه عاشق و دلباخته دوست! از جور و جفاى غم عشق يار ناله نكن، كه سزاوار نيست. بخواهد بگويد:

[١] - وسائل الشيعه، ج ١، ص ٤٦، روايت ٢.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٨٩، ص ٢٩٠.