جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٧ - حال ببينيم خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازى كيست؟
سؤالاتى از آيات و احاديث و ادعيه و كلمات عرفا و غزليّات خواجه مىنمودم، جواب مى فرمودند. در اين جلسه قريب ٢٠٠ غزل از ديوان حافظ، خدمتشان خوانده شد كه به طور مختصر و سربسته و در بعضى ابيات بهطور تفصيلى بياناتى داشتند.
نويسنده در سالهاى آخر عمر استاد در فكر آن شدم شرحى مختصر بر غزليات خواجه بر سبكى كه از استاد ياد گرفته بودم، بنويسم. امّا از آنجا كه كسالت مزاج و ناراحتى اعصاب، اجازه انجام آن را نمى داد، در روز پنجشنبه بيست و هشتم جمادى الثّانى يك هزار و سيصد و نود و هفت، با تفأّل به قرآن كريم و الهام از آيه شريفه «وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ، تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً؛ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ»[١] كار خود را آغاز نمودم، تا اهل دل را حالى، و سالكين را توجّهى حاصل شود.
پس از رحلت استاد (رضوان اللَّه تعالى عليه) به تقاضاى بعضى از اساتيد حوزه و دوستان، تصميم به چاپ آن گرفتم، با افزودن آيات و روايات و دعاها و بيانات ديگر غزليّات خواجه آن را تجديدنظر نمودم تا استفاده از اين شرح بيشتر گردد.
چند تاكنون شرح هايى بر ديوان خواجه يا بعضى غزليّات او نوشتهاند، ولى بيشتر آنان به اصطلاحات و ظرافتهاى ادبى آن توجه داشتهاند. بعضى از فلاسفه و عرفا هم بر بعضى از غزليّاتش شرحى نگاشتهاند، ولى نه به طريقى كه ما پيمودهايم كه مطابق با حالات و گفتار خواجه و بهره گرفته از آيات و احاديث و دعاها است، و خواجه را از نسبتهاى ناروائى كه به او زده اند و كج فهمى هائى كه از اشعارش داشته اند مبرّا مى سازد. و در مقدّمه هر جلد از مجلّدات اين شرح نيز بيانات مستقلّى براى دفع آن شبهات آوردهايم.
[١] - نحل: ٦٧- و از ميوههاى خرما و انگور، موادّ مست كننده و روزى نيكويى مى گيريد؛ همانا در اين[ مطلب] براى گروهى كه عقل خويش را بكار زده و مى انديشند، نشانه روشن و آشكارى است.