جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٨١ - غزل ٢٢ ز باغ وصل تو يابد رياض رضوان آب

به تو است، كه:

١٢٥٧

«لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إلّابِاللَّهِ»

: (هيچ نيرو و قدرتى نيست جز به خدا.- به اسماء و صفاتت بر پايند؛ كه: «قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ، وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لا يُجارُ عَلَيْهِ؟!»[١]: (بگو: كيست آن كه ملكوت هر چيزى به دست اوست و همه را پناه مى دهد و بر او پناه داده نشود؟!- نيز: «فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ، وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ»[٢]: (پس منزّه باد خدايى كه ملكوت هر چيز به دست اوست و به سوى او بازگشت مى كنيد!) و در واقع ايشان را به خود، جمال و كمال نيست و در پناه تو مى باشند؛ كه: «أَلا! لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ، تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ»[٣]: (آگاه باشيد كه [عالم‌] خلق و امر از آن اوست، بزرگ و بلند مرتبه است خداوندى كه پروردگار عالميان است.)؛ در نتيجه بخواهد بگويد: خواجه‌ات را به بندگى و ديدار و پناهندگى درگاهت بپذير و از وصلت محرومش مگردان. در جايى مى گويد:

محبوبا! گل و سبزه و طراوت بهارى در هر فصلى، شرحى از جمال و كمال تو را مى‌دهند، و هر نعمتى از نعمتهاى بهشتى، نشانى از اسماء و صفاتت مى باشند.

بخواهد بگويد: دو جهان، مظهر تجلّيات تواند و بايد دل به تو سپرد و مراقب جمال باقى‌ات بود و از يادت غافل نشد. به گفته خواجه در جايى:

[١] - مؤمنون: ٨٨.

[٢] - يس: ٨٣.

[٣] - اعراف: ٥٤.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٧، ص ٦٩.