خور و خواب تنها طريق دد است‌		بر اين‌[١] بودن، آيين نابخرد است‌
خنك نيكبختى كه در گوشه‌يى،		به دست آرد از معرفت توشه‌يى‌
بر آنان كه شد سر حق آشكار،		نكردند باطل بر او اختيار
و ليكن چو ظلمت ندانى ز نور،		چه ديدار ديوت چه رخسار حور[٢]
تو خود را از آن در چه انداختى،		كه چه را ز ره باز نشناختى‌
بر اوج فلك چون پرد جره باز،		كه در شهپرش بسته‌اى سنگ آز؟
گرت دامن از چنگ شهوت رها		كنى، رفت تا سدرة[٣] المنتهى‌
كسى كو كم از عادت خويش خورد،		بتدريج خود را ملك خوى كرد
كجا سير وحشى رسد در ملك!		نشايد پريد از ثرى‌[٤]، بر فلك‌
نخست آدمى سيرتى پيشه كن‌		پس آنگه ملك‌خويى انديشه كن‌
تو بر كره تو سنى بر كمر[٥]		نگر تا نپيچد ز حكم تو سر،
كه گر پالهنگ‌[٦] از كفت درگسيخت،		تن خويشتن كشت و خون تو ريخت‌
به اندازه خور زاد، اگر مردمى‌		چنين پر شكم آدمى يا خمى؟
درون جاى قوت است و ذكر و نفس،		تو پندارى از بهر نان است و پس‌
كجا ذكر گنجد در انبان آز؟		به سختى نفس ميكند، پا دراز[٧]

[١] بر اين بودن: گرفتار خواب و خور بودن.

[٢] و ليكن چو ظلمت ...: در بعضى نسخه‌ها« و ليكن چو ظلمت نداند ز نور. چه ديوار ديوش چه رخسار حور».

[٣] - سدرة المنتهى: نام درختى است در آسمان كه ذكر آن در سوره مباركه« نجم» آمده است و برحسب قصه معراج در آنجا پرواز جبرئيل فرشته مقرب خدا پايان پذيرفته و پيغمبر اكرم از آن درگذشته است.

[٤] ثرى:( با فتح اول): خاك.

[٥] بر كمر: بر كمر كوه. مراقب خود باش كه مركب تو كره اسبى ناآموخته و سركش است و مسير تو كمركوه و دشوارترين راه‌هاست. اگر مركب از فرمان تو سركشد يعنى نفس مطيع عقل تو نباشد، هم ترا هلاك ميكند و هم خود به هلاكت ميرسد.

[٦] پالهنگ: مخفف پالاآهنگ مركب از« پالا» به معنى اسب جنيب( اسب يدك) و« آهنگ» به معنى كشيدن، كمندى كه بر يك جانب لگام اسب ميبندند و اسب جنيب را با آن مى- كشند و بر هرچه باعث بستن و مقيد كردن باشد پالهنگ اطلاق مى‌گردد.

[٧] پا دراز: پا دراز بودن نفس به سختى كنايه از امتداد و كشش نفس است. يعنى در حالى كه نفس بواسطه پرخورى نمى‌تواند آزادانه بالا آيد و فرو رود كجا در درون پر از غذا كه جاى نفس را تنگ كرده ذكر الهى ميگنجد!