تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ١٣٣ - فرمان أمير مؤمنان
هستى بخيل و تنگ نظر، پس در اين صورت چقدر زود است دست كشيدن مردم از درخواست تو آنگاه كه از بخششت مأيوس شوند، با اينكه بيشتر نيازهاى مردم براى تو عارى از هر گونه رنج و زحمتى است، مانند شكايت از ستم، يا دادخواهى است. پس- به خواست خدا- از آنچه برايت شرح دادم بهره لازم را ببر، و به آنچه خوشبختى و رشدت را تأمين مىكند بسنده كن.
سپس زمامداران را افراد مخصوص و همرازانى است كه در آنان عاداتى از قبيل خودخواهى و دست درازى و عدم انصاف در داد و ستد مىباشد، پس ريشه ستم آنان را با از بين بردن موجبات آن از بيخ بركن، و هرگز به خويشان و اطرافيان درگاهت زمينى از املاك دولتى را به بخشش وامگذار، و هرگز نبايد قراردادى به سود آنان ببندى كه موجب ضرر ساير مردم باشد، خواه در بهرهاى كه از آب دارند يا عمل مشتركى كه هزينههاى آن را بر ديگران نهند، و در نتيجه و پايان كار سود و لذّت آن نصيب ايشان شده، و عيب و ننگش در سراى دنيا و آخرت دامنگير تو خواهد شد. بر تو باد به دادگرى در فرمانت، آنگاه كه كارها به تو مىرسد، و حقّ را در باره ايشان- نزديك يا دور- رعايت كن، و در اين راه شكيبا باش و آن را به حساب خدا گذار، و همين رفتار را با خويشان و فاميلت نيز انجام بده، و عاقبت آن را با همه سختى و رنجى كه دارد چشم دار، زيرا پايان آن پسنديده است.
و چنانچه رعيّت به تو گمان ستمى بردند، در اين صورت عذر و دليلت را براى آنان باز و روشن ساز، و با صراحت و بىپرده ذهنشان را از هر نقطه سياهى پاك دار، چه در اين گونه رفتار پرورش جان تو و ارفاق و ملاطفتى براى رعيّت نهفته است، و نيز طلب پوزش و عذرخواهى مىباشد كه تو را به خواستهات- كه برپاداشتن آنان بر حقّ است- در كمال نرمش و خوبى مىرساند، مبادا چنانچه دشمنت به تو پيشنهاد صلحى پسنديده داد آن را نپذيرى، زيرا در صلح و آشتى؛ آسايش لشكرت، و رهائى از اندوه فراوانت، و امنيّت كشورت نهفته است، ولى- و زنهار- از نزديكى دشمن به هنگام پيشنهاد صلح، زيرا دشمن گاهى نزديك مىشود كه غافلگير سازد، پس بهتر است كه احتياط و دورانديشى را بكار بندى و جلوى هر راه نفوذ احتمالى و خطرناكى را سدّ نمائى، و در همه كارها به خدا توكّل و اعتماد است. و چنانچه بر سر يك موضوع بين تو و دشمنت مشكلى پيش آمد كه به سبب آن ناچار به عقد قرارداد صلحى با او شدى يا تعهّدى در بارهاش نمودى، بايد به عهد خود وفا كنى، و آن را به درستى رعايت نمائى، و حتى