چنين شخصى‌] بر خير است، و اين همان كلام خدا است كه فرموده: وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ‌ الآية: «و هر كس كه از خانه خويش هجرت كنان به سوى خدا و پيامبرش بيرون آيد [سپس مرگ او را دريابد همانا مزدش بر خدا باشد]- نساء: ١٠٠»، هر چند بدليل عدم مهلت كافى نتوانسته بدستورهاى او عمل كرده و آن را به اتمام رساند، و در هر حال فرد بالغ را از چيزهائى بازداشته كه بر كودك نابالغ ممنوع نكرده، در اين آيه: وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَ‌- الآية: «و زنان مؤمن را بگو كه ديدگان خويش را فرو بندند- نور: تا آخر آيه ٣١»، و بر آنان هيچ ممنوعيّتى در نشان دادن آرايش خود به كودكان قرار نداد، و ساير احكام نيز بر او (كودك) جارى نمى‌شود.

و امّا شرح و بيان «زاد و توشه»: مراد همان توان مالى و هزينه‌اى است كه بنده در اجراى دستورات خداوند از آن يارى مى‌گيرد، كه در اين آيه فرموده: ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ‌- الآية: «زيرا بر نيكوكاران هيچ راهى [براى سرزنش و عقوبت‌] نيست- توبه: ٩١»، مگر نديدى كه خداوند عذر افرادى كه هزينه [جهاد] را ندارند پذيرفته، و حجّت را بر كسانى كه براى سفر حجّ و هزينه جهاد و امثال آن توان مالى و مركب دارند تمام كرده و جاى هيچ عذر و بهانه‌اى باقى نگذاشته؟! بهمين ترتيب عذر فقيران را پذيرفته و براى ايشان در ثروت توانگران حقّى واجب ساخته است، طبق اين آيه: لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ‌- الآية:

« [صدقه‌ها] براى نيازمندانى است كه در راه خدا بازداشته شده‌اند- بقره: ٢٧٣»، پس دستور به معاف داشتنشان فرموده، و آنان را بر آمادگى بدان چه نمى‌توانند و ندارند مكلّف نساخته است.

و امّا شرح و بيان «وسيله تحريك»: همان نيّت و قصد درون است كه آدمى را به [انجام‌] تمامى كارها فرا خوانده و دعوت مى‌كند، و عضو ادراكى آن دل است، بنا بر اين هر كس كه كارى دينى انجام دهد ولى قلبا موافق آن نباشد، خدا هيچ عملى را جز با صدق نيّت از او نپذيرد، و بهمين جهت با اين آيه از منافقين خبر داده است كه: يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُونَ‌: «با دهانهاشان چيزى مى‌گويند كه در دلهاشان نيست، و خدا بدان چه پنهان مى‌دارند داناتر است- آل عمران: ١٦٧»، سپس اين آيه را بجهت توبيخ مؤمنان بر پيامبرش نازل فرموده: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ‌ الآية»: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد چرا مى‌گوييد آنچه را كه عمل نمى‌كنيد؟! صفّ: ٢»،