تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٧ - فرازى از سخنان حكيمانه پيامبر اسلام صلى الله عليه و اله و سلم

و نشان مخلص چهار چيز است: داراى قلبى سالم و درست و اعضائى بى‌آزار است، خيرش را به ديگران رسانده و بدى خود را از ديگران باز دارد.

و نشان زاهد ده چيز است: پرهيز از منهيّات الهى. خويشتن دارى. دستورات خداوند را بر پاى دارد. اگر برده است فرمانبر خوبى باشد، و اگر مالك است راه و روش درست آن را بداند. تعصّب و كينه نداشته. جواب بدى را به خوبى پاسخ دهد.

به آنكه زيانش رسانده سود بخشد. از آنكه به او ستم روا داشته گذشت كند در برابر حقّ سر تعظيم فرود آورد.

و نشان نيكوكار ده چيز است: ١- دوست مى‌دارد براى خاطر خدا، ٢- و دشمن مى‌دارد فقط براى خدا، ٣- دوستى مى‌كند براى خدا، ٤- جدا مى‌شود براى خدا، ٥- خشم مى‌گيرد براى خدا، ٦- خشنود مى‌شود براى خدا، ٧- كار مى‌كند محض رضاى خدا، ٨- خواسته‌اش نزديكى به اوست، ٩- فروتنى مى‌كند براى خدا با حال ترس، خلوص، شرمندگى و هشيارى، ١٠- در راه خدا و تقرّب به او احسان و نيكى مى‌كند.

و نشان پرهيزگار شش چيز است: ١- از خدا مى‌ترسد، ٢- از تنگناى الهى بر حذر است، ٣ و ٤- شب به روز و روز را به شب مى‌رساند گوئى او را مى‌بيند، ٥- امور دنيائى او را محزون نسازد، ٦- و به سبب خوش خوئى هيچ چيز از دنيا بر او دشوار نشود.

و نشان متكلّف چهار چيز است: بحث و جدل در امور بى‌حاصل كند، ستيزه با بالادست، عهده‌دار كارى شود كه فراهم نيايد، همّت گمارد بدان چه نجاتش نخواهد داد.

و نشان ظالم چهار چيز است: بالادست خود را به نافرمانى ستم كند، با چيرگى به زيردستش ستم كند، با حقّ دشمنى كند و ستم را آشكار نمايد.[١] نشان رياكار چهار چيز است: در حضور ديگران در كار خدا حريص است، و در تنهائى كاهل و تنبل، در كارى كه از او تعريف شود حريص است، و با تلاش‌

[١] لفظ« يغلب» قبلا آمده بود:« يقهر» و ظاهرا آن صحيح باشد. و جمله:

ُ« يظهر الظّلم»

در بعضى از نسخه‌ها:

ُ« يظاهر الظّلمة»

مى‌باشد، يعنى:« و ستمكاران را يارى كند».