تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣١٨ - آنچه براى انسان خوردنش حلال و جايز است

مربوط به پرداخت واجبات شرعى، و پنج مورد براى هديّه و بخشش، و چهار مورد مربوط به احسان و مصارف نيكوكارى است.

و امّا مواردى كه مخصوص به مخارج خود شخص مى‌باشد عبارتند از: ١- خوراك، ٢- نوشيدنى، ٣- پوشاك، ٤- مخارج ازدواج، ٥- خدمتكار، ٦- مواردى نيز از قبيل اصلاح اموال يا نقل و انتقال، يا نگهدارى اجناس، ٧- و موارد لازم همچون خانه، يا يكى از اسباب و لوازم زندگى كه برطرف كننده حاجات او است.

و امّا موارد پنجگانه‌اى كه مربوط به افراد واجب النّفقه و تحت تكفّل است و پرداخت آن در حال سختى و رفاه واجب مى‌باشد عبارتند از: فرزند، پدر، مادر، همسر، و غلام.

و امّا موارد سه‌گانه پرداخت واجبات شرعى عبارتند از: ١- زكات مقرّرى سالانه، ٢- [هزينه‌] حجّ واجب، ٣- و [هزينه و مخارج‌] جهاد در وقت و زمان خود.

و امّا موارد پنجگانه عطايا، و هداياى مستحبّى عبارتند از: هديه به ما فوق يا بالادست، و اهداى به خويشان، و به اهل ايمان، و شركت در امورى همچون صدقه و احسان، و نيز آزاد كردن برده.

و امّا موارد چهارگانه [در كارهاى خير]: پرداخت بدهى، و عاريه دادن، قرض دادن، پذيرائى از مهمان، كه در سنّت اسلام لازم و ضرورى است.

آنچه براى انسان خوردنش حلال و جايز است‌

أمّا آنچه از زمين مى‌رويد، و خوردنش براى انسان حلال است و جايز، به سه گروه مواد غذائى تقسيم مى‌شود. گروهى در برگيرنده تمامى حبوبات از قبيل:

گندم، جو، برنج و نخود و ديگر از حبوبات و دانه‌هاى روغنى (كنجد) و غير آن است و خلاصه هر چيزى از حبوبات كه مصرف آن براى بدن انسان جنبه غذائى و تقويتى داشته باشد خوردنش حلال است، و هر چه براى بدن زيان‌آور باشد- جز در حال ناچارى و اضطرار- خوردنش حرام است.

و گروه دوم مشتمل بر تمامى انواع ميوه است كه منبع غذائى انسان و سرشار از سود و نيرو مى‌باشد، و بنا بر اين خوردنش حلال است. و هر چه خوردنش براى انسان زيان‌آور باشد خوردن آن حرام است.