«بحقيقت ما آدمى را در بهترين بنياد بيافريديم- تين: ٤»، و نيز اين آيه: يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ* الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ* فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ‌: «اى آدمى، چه چيز تو را به پروردگار بزرگوارت بفريفت؟!* آنكه تو را آفريد، پس پرداخت و معتدل و هماهنگ گردانيد* به هر صورتى كه خود خواست تركيبت كرد- انفطار: ٦ تا ٨»، و نيز در آيات بسيار ديگر.

بنا بر اين نخستين نعمت خداوند بر انسان همان سلامت عقل و خرد او است، و برترى او بر بسيارى از مخلوقات ديگر به كامل بودن عقل و بيان روشن مى‌باشد، و اين بدان خاطر است كه پايدارى و تكامل هر جنبنده‌اى بر سطح زمين در پرتو حواسّ و ادراكات او است، در نتيجه فرزندان آدم را با نطقى كه در ساير مخلوقات؛ محسوس نيست برترى داده و بر آنها مسلّط ساخته تا او (انسان) امر و نهى كرده و بكار گيرد، و همگى رام و مسخّر او باشند، همچنان كه خداوند فرموده: كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‌ ما هَداكُمْ‌: «اين چنين آنها را براى شما رام ساخت تا خداى را به پاس آنكه شما را راه نمود به بزرگى ياد كنيد- حجّ: ٣٧»، و اين آيه: وَ هُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها: «و او است آنكه دريا را رام كرد تا از [صيد] آن گوشت تازه بخوريد و از آن زيورى بيرون آريد كه آن را مى‌پوشيد- نحل: ١٤»، و اين آيه: وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْ‌ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ* وَ لَكُمْ فِيها جَمالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَ حِينَ تَسْرَحُونَ* وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى‌ بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ‌: «و چارپايان (شتر و گاو و گوسفند و امثال آن) را آفريد كه از آنها براى شما گرمى (پوشش گرم) و سودهاست، و از [گوشت و شير] آنها مى‌خوريد* و شما را در آنها شبانگاه كه از چراگاه باز مى‌آريد و بامدادان كه به چراگاه مى‌بريد نشانى از جمال و شكوه است* و بارهاى شما را به شهرى مى‌برند كه جز به دشوارى و رنج خويشتن نمى‌توانستيد بدان رسيد- نحل: ٥ تا ٧»، پس بهمين خاطر خداوند آدمى را به پيروى فرمان و طاعت خويش فراخوانده است، كه وى را به جهت خلقت موزون و دادن شعور كامل و معرفت؛ برترى و تفضيل داده، پس از آنكه قدرت انجام تكليف را بديشان ارزانى داشت، بنا به فرموده‌اش در اين آيه: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُوا وَ أَطِيعُوا: «پس هر چه توانيد از خدا پروا كنيد و بشنويد و فرمان بريد- تغابن: ١٦»، و نيز اين آيه: لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها: «خدا هيچ كس را جز در حدّ توانش تكليف نمى‌كند- بقره: ٢٨٦»، و اين آيه: لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها: «خدا