تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٠٧ - سخنان امام حسن
[سخنان امام حسن ٧]
سخنان امام حسن ٧ در زمينههاى گوناگون
از امام أبي محمّد حسن بن على- صلوات و رحمت و بركات خداوند بر آن دو باد- نوه پرهيزگار رسول خدا ٦، گفتارى طولانى [در حكمت، اندرز، و زهد و امثال آن] روايت شده كه آن مجموعه پاسخ و پرسشى است در زمينههاى گوناگون كه پدر بزرگوار آن حضرت عليهما السّلام يا فرد ديگرى از او بعمل آورده است.
از آن حضرت سؤال شد: زهد چيست؟ فرمود: دل دادن به پرهيزگارى و دست كشيدن از دنيا.-: حلم چيست؟ فرمود: فرو خوردن خشم و خويشتن دارى.
-: سداد چيست؟ فرمود: راندن بدى با خوبى.-: شرف چيست: فرمود:
نيكوكارى با فاميل و پذيرفتن جريمه ايشان.-: شجاعت و مردانگى چيست؟
فرمود: دفاع از پناهنده، و پايدارى در ميادين نبرد و جمله حوادث، و دليرى بهنگام پيش آمد ناگوار.-: سرافرازى چيست؟ فرمود: در غرامت ببخشى و از گناه درگذرى.- بزرگوارى چيست؟ فرمود: نگاهدارى دين و آئين، و خويشتن دارى، و نرمخوئى، و دقّت در عمل، و پرداخت حقوق، و مهرورزى با مردم.-: كرم چيست؟ فرمود: بخشش پيش از درخواست، و غذا دادن و سير كردن مردم در زمان قحطى.-: پستى چيست؟ فرمود: توجّه در ناچيز، و دريغ از ناقابل.-:
فرومايگى چيست؟ فرمود: كاستى در بخشش، و دشنام و ناهنجارى در گفتار.-: بلند نظرى چيست؟ فرمود: بخشش در خوشى و ناخوشى (رفاه و تنگدستى).-:
تنگ نظرى (بخل) چيست؟ فرمود: آنچه را از مال كه نزد توست شرف بندارى، و آنچه را كه بخشيدهاى خسارت.-: برادرى چيست؟ فرمود: برادرى نمودن در سختى و راحتى.-: نامردى (بزدلى) چيست؟ فرمود: جسارت بر دوست، و ترس از دشمن.-: بىنيازى چيست؟ فرمود: قناعت نفس به روزى مقسوم هر چند اندك باشد.-: فقر چيست؟ فرمود: حرص بسيار به هر چيز.-: گشاده دستى و جود چيست؟ فرمود: بخشش در حدّ توان.-: كرم چيست؟ فرمود: خويشتن دارى در سختى و راحتى.:- بيباكى چيست؟ فرمود: روياروئى با حريفان.-: قدرت چيست؟ فرمود: سختگيرى و نبرد با زورمندان.-: خوارى و ذلّت چيست؟ فرمود:
ترسيدن به وقت راستى و درستى.-: نادانى و نفهمى چيست؟ فرمود: ستيز نمودن با فرماندهات و آن كسى كه بر آسيب تو قادر است.-: برترى و مزيّت چيست؟
فرمود: بجا آوردن خوبى و صرف نظر از بدى.-: دورانديشى چيست؟ فرمود: