نافرمانيش به كيفر دردناك تهديد كرده باشد، ولى غلام با خواست اربابش مخالفت كرده و از دستورات او تخلّف بورزد، و خلاصه نه تنها به هيچ امر و نهى صاحبش اعتنائى نكرده، بلكه به خواست خود رفتار نمايد، و پيروى از هوى و هوس خود كند. در اين حال ارباب هم نتواند وى را وادار به اطاعت از دستورات و خواست خود كند، در نتيجه اختيار امر و نهى را بخود غلام بسپرد، و به هر آنچه كه غلام به خواست خود انجام دهد نه به خواست ارباب رضايت دهد، بارى ارباب برده‌اش را [با همين اوصاف‌] بدنبال كارى كه برايش مشخّص كرده مى‌فرستد، ولى غلام پى خواست خود رفته و از هوايش پيروى نمايد، پس زمانى كه نزد صاحب خود باز گردد وى ببيند آنچه آورده خلاف چيزى است كه دستورش داده، پس به غلام بگويد: چرا از دستورم تخلّف ورزيدى؟ غلام اين گونه پاسخ دهد كه:

چون تو اختيار كار را به من واگذاشتى، من هم پيروى هوى و خواسته‌ام را نمودم، زيرا فرد مختار بلا مانع است». پس تفويض محال است.

آيا بدين ترتيب دو چيز لازم نمى‌آيد: ١- يا ارباب قادر است غلامش را موافق خواست خود نه خواست او به پيروى از دستوراتش وادار ساخته و در حدّ انجام دستوراتش (امر و نهى) توانش دهد، كه در اين صورت او را به كار وادارد يا از آن بازداشته و پاداش و كيفر بر آن دو را به او معرّفى كند، و او را از معصيت خود برحذر داشته و با تعريف پاداش خود تشويقش نمايد، تا بنده توسّط نيرويى كه براى امر و نهى و تشويق و ترساندن به او داده به قدرت و توان مولايش پى برد، تا مشمول عدل و انصاف او گردد، و حجّت بر او روشن گشته است، هم عذر را نمايانده و هم از عواقب كار ترسانده. پس چون آن بنده از دستور مولايش پيروى كند او را پاداش دهد، و هر گاه از نهى او باز نايستد مجازات و كيفرش نمايد؟، ٢- يا ارباب درمانده و ناتوان است، بنا بر اين كار بنده را بخودش واگذارد، خوبى كند يا بدى، اطاعت كند يا سرپيچى، در تمامى اين موارد از كيفر نمودن او و بازگرداندنش به فرمان خود عاجز است؟ و در اثبات عجز؛ نفى و انكار قدرت و خداوندى او است، و بطلان امر و نهى، و پاداش و كيفر خواهد بود، و نيز مخالفت با قرآن نيز هست، كه مى‌فرمايد: وَ لا يَرْضى‌ لِعِبادِهِ الْكُفْرَ وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ‌: «و [خدا] ناسپاسى را براى بندگان خود نمى‌پسندد، و اگر سپاس بداريد آن را براى شما مى‌پسندد- زمر: ٧»، و نيز اين آيه: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ‌: «ترس از خداى را چنان كه شايسته ترس او است پيشه كنيد، و