تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٥ - خطبه رسول خدا صلى الله عليه و اله و سلم در«حجة الوداع»؛ آخرين سفر حج

خطبه رسول خدا ٦ در «حجّة الوداع»؛ آخرين سفر حجّ‌

حمد و ثنا از آن خداست، او را سپاس گوئيم، و از او كمك خواهيم، و از او طلب بخشش كنيم، و به سويش توبه كنيم، و از پليديهاى خويش و كردار ناپسندمان به خدا پناه مى‌بريم. آن را كه خدا هدايتش فرمود گمراه‌كننده‌اى ندارد، و اگر خدا گمراهش كند او را راهنمائى نباشد. و شهادت مى‌دهم كه هيچ معبودى جز خداوند سزاوار پرستش نيست، يگانه است و بى‌أنباز. و شهادت مى‌دهم كه محمّد بنده و فرستاده اوست. اى بندگان خدا! شما را به پرواى الهى سفارش؛ و بر فرمانبرى او ترغيب مى‌كنم، و از او طلب خير و صلاح مى‌كنم، و اكنون مى‌گويم:

اى مردم! به آنچه برايتان شرح مى‌دهم گوش فرا دهيد، زيرا نميدانم شايد سال ديگر در اين مكان شما را نبينم.

اى مردم! تا دم مرگ خون و آبروى هر يك از شما محترم است، به مانند حرمت اين روزتان در اين شهرتان، هان آيا مأموريّت خود را رساندم؟ خداوندا تو شاهد باش! هر آنكه نزدش امانتى است به صاحبش بازگرداند، همانا معاملات ربوى دوران جاهليّت به تمامى ملغى و باطل است، و نخستين ربائى كه لغو مى‌كنم ربح پولهاى عبّاس بن عبد المطّلب است، و نيز هر خونى كه در دوران جاهليّت بر گرده كسى مانده همه اكنون هدر مى‌باشد، و نخستين خونى كه هدر مى‌كنم خون عامر بن ربيعة بن الحارث بن عبد المطّلب‌[١] است. و به تحقيق هر افتخار موروثى دوران جاهليّت باطل است بجز خادمى كعبه و سقايت حاجّ (آب دادن حاجيان). و در قتل عمد قصاص است، و قتل شبيه به عمد- يعنى قتلى كه با عصا و سنگ صورت‌

[١] عامر بن ربيعه از افرادى بود كه دايه‌اش از بنى اسد بود و بنو هذيل در أيّام پيش از إسلام او را به قتل رسانده بود، و پيامبر طلب خون او را در إسلام باطل فرموده و اين حقّ را براى پدرش ربيعه بى‌اثر ساخت، و نكته قابل توجّه اين است كه پيامبر اسلام ابطال ربا و خون را از خانواده و أهل خود آغاز نمود تا به همگان بفهماند كه در أمر دين هيچ ملاحظه‌اى نيست.