خويش جنگيد و آرزويش را سركوب كرد. صبر و پايدارى را مركب نجات خويش ساخت، و پرهيزگارى را زاد و توشه روز وفات. در طريق روشن گام نهاد و راه راست را مسير خويش گرفت. فرصت زندگى را غنيمت شمرد، و بر اجل پيشى گرفت (پيش از آنكه مرگ فرا رسد خويش را آماده كرد) و از كردار نيك توشه آخرت برگرفت.

٨٢- امير مؤمنان ٧ به مردى فرمود: در چه حال و وضعيد؟ پاسخ گفت:

در اميد بسر بريم و در هراس، فرمود: آن كس كه اميد چيزى برد آن را بجويد، و كسى كه از چيزى بهراسد از آن بگريزد. و نمى‌دانم آن هراس كه در پيشامدهاى شهوانى موجب اجتناب از گناه نگردد چگونه خوف و هراسى است؟ و آن اميد كه در وقوع حوادث؛ سبب صبر بر مصيبت نشود؛ چگونه اميد و رجائى است؟! ٨٣- امير مؤمنان ٧ در پاسخ عباية بن ربعى كه پرسيد: آن قدرتى كه با آن برپا مى‌ايستيم و مى‌نشينيم و كار انجام مى‌دهيم چيست؟! فرمود: تو پرسشى از «قدرت» كردى، بگو آيا تنها خود مالك آن هستى يا تو و خدا؟ عبايه ساكت ماند، پس آن حضرت بدو گفت: اگر گفته بودى: من و خدا، تو را كشته بودم، و اگر مى‌گفتى: بدون خدا و بتنهائى، باز هم تو را كشته بودم، عبايه گفت: پس چه بگويم؟ فرمود: مى‌گوئى: تو مالك آنى به خواست و اجازه خداوندى كه تنها تو را مالك آن ساخته، پس چنانچه اختيارش را به تو بسپرد آن از بخشش او است، و اگر تو را از داشتن آن محروم دارد از آزمون او است. پس اوست مالك آنچه اختيار بخشيده، و تواناى بر آنچه توانمندت ساخته.

٨٤- اصبغ بن نباته گفت: شنيدم امير مؤمنان ٧ مى‌فرمود: سخنى را برايتان بازگو مى‌كنم كه رعايت بدان در خور هر مسلمانى است، سپس بما رو كرده فرمود: خداوند بنده مؤمنى را در اين سرا مجازات ننمايد مگر اينكه او كريمتر و بزرگوارتر از آن است كه روز قيامت آن كيفر را تكرار كند. و همچنين پرده عفو بر كرده هيچ بنده مؤمنى در اين سرا نكشيده و آن را نبخشيده جز آنكه بزرگوارتر و بخشنده‌تر و گرامى‌تر از آن است كه به روز جزا عفو و بخشش خود را از او دريغ دارد. سپس فرمود: و همچنين گاهى خداوند بنده را به رنج و بلائى در جسم و دارائى و خانواده او بيازمايد، و اين آيه را خواند: ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ، يعنى: «هر مصيبتى كه به شما رسد به سبب كارها و خطاها و گناهانى است كه مرتكب آن شده‌ايد، و از بسيارى [گناهان‌] در