تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ١٢٩ - فرمان أمير مؤمنان
نامههاى رسيده را وارسى كن و حاجتمندان را زير نظر دار، و ببين كه ولايت و پذيرش آنان نسبت به والى و امامشان چگونه است، زيرا بسيارى از دفترداران و منشيان- جز آنان كه خدا نگاهشان دارد- تنگدل (ملولى) و عزّت طلب و خودبين مىباشند. و مردم چارهاى جز درخواست نيازشان ندارند، و بايد بدانى هر عيبى كه در منشيان (دفترداران) تو باشد و تو از آن چشم پوشى كنى شخصا مسئول آن خواهى بود، و در مقابل، هر گونه فضيلتى كه در آنان باشد نيز به حساب تو خواهد بود، افزون بر ثواب نيكوئى كه در پيشگاه خدا دارى.
سپس (اى مالك) توجّه خود را به بازرگانان و صنعتگران معطوف دار! درخواستهاى آنان را بپذير، و سفارش ايشان را بنما، برخى از ايشان مقيم شهرهايند، و گروهى از آنان دوره گردند؛ سرمايه خود را به صورت كالا مىگردانند و جاى ثابتى ندارند، و دستهاى هم كه صنعتگرند و به دست خود كار مىكنند، چرا كه بازرگانان مايههائى براى منفعت بوده و نيازمنديهاى مردم را در شهرها، در بيابان و دريا و دشت و كوهسار و آنجاهائى كه مردم كمتر دسترسى دارند و جرأت رفتن بدان جا را نيز ندارند، از سرزمينهاى دشمن تو- كه داراى صنايعى شدند و خداوند سود و منفعت را بر دست آنان جارى ساخته است- گردآورى مىكنند. بنا بر اين پاس حرمتشان را بدار، و امنيت راههايشان را برقرار ساز، و حقوقشان را حفظ كن، اين نكته را مدّ نظر دار كه ايشان مردمى آرام و صلح جويند كه هيچ ترس و هراسى از ياغى شدن و آشوبشان نيست. و بهترين امور در نزد ايشان آنچه موجب برقرارى امنيت و حفظ حاكم است- پس شايسته است كه به امور آنان- در شهرى كه هستى و نيز شهرهاى اطرافت- رسيدگى نمائى، و بدان با همه اين گفتار تعداد بسيارى از ايشان در معامله بيش از حدّ سختگيرند و بخل مىورزند، و پيوسته در پى احتكار و تحكّم اجناسند (هر قيمتى كه خود خواهند روى اجناس گذارند) و اينها موجب زيان توده مردم و عيب و ننگ بر واليان است.
بنا بر اين از احتكار جلوگيرى كن! چرا كه رسول خدا ٦ از آن منع نمود. داد و ستد مىبايد بسيار آسان و راحت صورت پذيرد و بر موازين عدل استوار باشد، و نرخها به هيچ يك از طرفين- فروشنده و خريدار- ضرر نرساند. پس هر گاه بازرگانى پس از ممنوعيت احتكار از طرف تو به چنين كارى دست يازيد، او را- به اندازه خودش و غير ظالمانه- كيفر ده و مجازات كن، زيرا رسول خدا ٦ چنين شيوهاى را معمول مىداشت.