تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ١٧٣ - گفتارى از آن حضرت
«روح القدس» و «روح ايمان» و «روح قوّت» و «روح شهوت» و «روح بدن».
توسّط «روح القدس» پيامبرانى مرسل مبعوث شدند، و به وسيله «روح ايمان» خدا را پرستش كردند و كسى را انباز او نساختند، و با «روح قوّت» با دشمن خود جنگيدند، و به امر معاش خود پرداختند، و با «روح شهوت» لذّت خوردن و نوشيدن را بردند و از نكاح حلال زنان برخوردار شدند، و با «روح بدن» جنبيدند و راه رفتند، پس اين گروه نيز آمرزيدهاند و از لغزششان چشم پوشى شده است (كنايه از عصمت آنان دارد). سپس [در قرآن] فرمود: تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ، يعنى: «اين پيامبران، برخىشان را بر برخى برترى داديم، از ايشان كسى بود كه خداوند با وى سخن گفت، و برخىشان را به پايههاى بالا برد؛ و عيسى پسر مريم را حجّتها و نشانههاى روشن داديم و او را به روح القدس نيرومند گردانيديم- بقره: ٢٥٣»، سپس در باره تمام پيامبران فرمود:
وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ، يعنى: «و ايشان را به روحى از نزد خويش نيرومند گردانيد- مجادله: ٢٢»، يعنى ايشان را با آن روح گرامى داشت و بر ديگران برترى داد، اين دسته نيز آمرزيدهاند.
سپس اصحاب ميمنه را ياد فرمود، و ايشان همان مؤمنان حقيقى و راستين هستند، كه خداوند در آنان چهار روح نهاده است: «روح ايمان» و «روح قوّت» و «روح شهوت»، و «روح بدن». پس بنده همواره خواهان كمال اين ارواح است تا هنگامى كه حالاتى برايش پيش آيد. سائل پرسيد: آن حالات چيست؟ حضرت در پاسخ فرمود: أمّا نخستين حالات همان فرمايش الهى است كه: وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً يعنى: «و برخى از شما به پستترين دوران عمر بازگردانده شود تا سرانجام پس از دانائى چيزى نداند- نحل: ٧٠»، اين همان كسى است كه همه ارواحش كاستى يافته، ولى از ايمان بيرون نرفته، زيرا خداوند اين كار را كرده و او را بدين جايگاه كشانده است. اين چنين فردى نه براى نماز وقتى شناسد و نه توان نماز شب دارد و نه قادر به روزه است، اين كاهش «روح ايمان» است، و بخواست خدا زيانى هم به او ندارد.
و «روح شهوت» از او به گونهاى نقصان پذيرد كه چنانچه زيباترين دختران آدم بر او بگذرد هيچ رغبتى به او نكند. و تنها «روح بدن» باقى ماند كه تا فرا