گذشته، پس؛ از آن درس و عبرت گير. و على بن الحسين عليهما السّلام فرموده: «براستى هر آنچه خورشيد در شرق و غرب زمين بر آن تابيده، از دريا و خشكى، و دشت و كوه آن، همه بنزد دوستى از دوستان خدا و عارفان بحقّ او همچون بازگشت سايه است، سپس فرمود: آيا مرد آزاده‌اى نيست كه اين پس مانده- يعنى دنيا- را براى اهلش واگذارد؟! كه بهاى جان شما جز بهشت نيست، آن را بغير آن مفروشيد، زيرا هر كس كه از خداوند تنها به [برخوردارى از] دنيا خشنود شود به چيز بى‌ارزش و پستى رضايت داده است.

اى هشام، همه مردم ستارگان را مى‌نگرند ولى با آنها راه نيابند مگر كسى كه مجارى و منازلشان را بشناسد، و شما نيز حكمت را ميخوانيد ولى هيچ يك بدان هدايت نشويد مگر كسى كه به آن عمل كند، اى هشام؛ مسيح ٧ به حواريّون گفت: بندگان بد! طول قامت خرما شما را مى‌ترساند، و خار و سختى بالا رفتن آن را بياد مى‌آوريد امّا خوبى ميوه و منافعش را فراموش مى‌كنيد! همين گونه زحمت كار آخرت را بنظر مى‌آوريد و راهش بر شما طول و دراز مى‌آيد، در حالى كه نعمت و شكوفه و ميوه‌هايش را كه بدانها ميرسيد از ياد ميبريد! بندگان بد! گندم را تميز و پاكيزه سازيد و آردش را خوب نرم كنيد تا طعمش را دريابيد و از خوردنش لذّت بريد، همچنان ايمان را پاك ساخته و تكميل كنيد تا شيرينى آن را دريافته و از سرانجامش سود بريد. بحقّ مى‌گويم: اگر در شبى تاريك چراغى را بيابيد كه با سوخت روغن قطران [كه بوئى بد دارد] روشنى دهد، از نورش بهره بريد بى‌آنكه بوى بد آن مانعتان شود، سپس سزاوار شما است كه حكمت را از هر كس كه در او بود برگيريد و بياموزيد، و عدم رغبتش در آن شما را منع نكند.

اى دنيا پرستان، بحقّ برايتان مى‌گويم: به شرف آخرت جز با ترك آنچه دوست مى‌داريد نرسيد، پس در توبه و بازگشت بحقّ تأخير مكنيد و آن را به فردا ميندازيد كه بى‌شكّ قبل از فردا روز و شبى باقى است، و قضاى الهى در هر دو آنها جارى است.

از روى راستى به شما مى‌گويم: بتحقيق آن كس كه هيچ قرض و وامى از مردم بگردن ندارد راحت‌تر و كم غصّه‌تر از كسى است كه بديشان قرضى دارد؛ هر چند كه آن را بخوبى پرداخت كند، و نيز هر كس كه گناهى نكرده آسوده‌تر و كم‌