آداب راز و نياز به درگاه بى نياز (ترجمه عدة الداعى) - ابن فهد حلي؛ مترجم محمدحسين نائيجي - الصفحة ٣٤٥ - يادداشتهاى باب چهارم

است و پرورش دهنده همه مى‌باشد چنين شخصى دعا و خواست حقيقى ندارد.

٥٢- ص ١٥٥ سطر ٢٤ «من احبّ للَّه» يعنى «هر كس به خاطر خدا دوستى كند» معناى آن اين است كه هر كس به خاطر اينكه خدا كسى را دوست دارد، زيرا خدا انبيا و اوصيا : و صلحا و مؤمنين را دوست دارد و دوستى آنها به خاطر اغراض دنيوى نيست، در چنين صورتى ايمانش كامل مى‌شود، زيرا ولايت اولياى خدا و دشمنى با دشمنان خدا و اخلاص براى خدا عمده ايمان و بلكه اعظم اركان آن است.

٥٣- ص ١٥٦ سطر ٨ «مؤمن اخ المؤمن و هو عينه و مرآته.» مؤمن چشم مؤمن است يعنى چشم وى را بر معايب بينا مى‌كند و آينه مؤمن است، يعنى خوبيهاى وى را روشن مى‌كند كه متلبس به آن خوبيها شود و بديهاى وى را به وى گوشزد مى‌كند تا از آن دورى گزيند چنان كه آينه چنين است زيرا انسان از عيوب خويش غافل است و مؤمن راهنماى وى مى‌باشد يعنى راهنماى به خيرات دنيوى و اخروى مى‌باشد و خيانت مالى نمى‌كند و در راز و آبروى وى خيانت نمى‌كند به اينكه راز وى را افشا كند و يا آبروى وى را ببرد و در جان و اهل و ساير حقوق به وى ستم روا نمى‌دارد.

به تلخيص از مرآة العقول ٥٤- ص ١٥٩ سطر ٧ آنكه درك درد و الم مى‌كند نفس است و با مفارقت نفس از بدن هيچ گونه ادراكى ندارد بنا بر اين عذاب قبر و اژدهايى كه در قبر بر انسان مسلط مى‌شود چيست؟ مرحوم مجلسى چند احتمال مى‌دهد.

احتمال اول: انگشتى كه خاك گرديده همان خاك درك درد مى‌كند شايد خدا در وى خصوصيتى قرار مى‌دهد كه درك الم مى‌كند.