پنجم: گاهى اجابت بنده‌اى به تأخير مى‌افتد چون بنده‌اى شايسته است و در نزد (١) خداى جايگاهى بزرگ دارد و علت تأخير اجابت آن است كه خداى تعالى دوست دارد صداى او را بشنود.[١] از جابر بن عبد اللَّه روايت شده كه پيامبر ٦ فرمود: بنده‌اى خداى را مى‌خواند و خدايش او را دوست دارد پس به جبرائيل مى‌گويد حاجت اين بنده را برآور ولى به تأخير بيانداز زيرا دوست دارم هميشه صدايش را بشنوم، و بنده‌اى خداى را مى‌خواند، و خداى تعالى او را دشمن دارد، بنا بر اين به جبرئيل مى‌فرمايد: اى جبرئيل! حاجت اين بنده مرا به عجله برآورد زيرا از صدايش بدم مى‌آيد.

آگاهى‌

وقتى شما دعا مى‌كنى يا آثار اجابت را مى‌بينى، يا نمى‌بينى. پس اگر نشانه اجابت را ديدى آرام باش! و عجب و خودپسندى به خود راه مده! و گمان مكن كه علت اجابت دعاى تو به خاطر صلاح و طهارت نفس تو بوده است. شايد تو از كسانى باشى كه خداى از تو بدش مى‌آيد و صدايت را دوست ندارد و اجابت دعاى تو در روز قيامت به عنوان دليلى عليه تو مورد استفاده قرار مى‌گيرد، خداى به تو مى‌فرمايد: آيا تو نبودى كه مرا خواندى و شايسته دورى بودى، ولى من دعاى تو را اجابت كردم. بلكه سزاوار است كه همت تو صرف شكر و زيادت در عمل و صلاح گردد. شكر از لطف‌هايى كه اميد تو را زياد نموده و تو را ترغيب كرده است كه دعا كنى. و از خدا بخواه كه آن سرعت در اجابت را بابى از ابواب لطف، و وزشى از وزشهاى رحمت خود، قرار دهد، و به تو الهام كند كه توفيق شكر بيش از پيش نعمت اجابت سريع را- كه تو اهلش نبودى و خدا اهلش بود- به تو بدهد و اين سرعت در اجابت از باب استدراج (٩) نبوده باشد، و وظيفه توست كه حمد و استغفار فراوان كنى پس اگر علت سرعت در اجابت و رحمت نعمت و منّت بوده باشد، حمد در مقابل نعمت و منت خداى باشد. و اگر سبب آن استدراج و دشمنى بوده است، استغفار كنى [كه استغفار در مقابل گناه باشد]. و اگر نشانه‌هاى اجابت را نديدى،

[١] مولوى مى‌گويد:

سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً		و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ‌
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى‌		برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ)