دعا را مراعات نكردند، و اين عدم مراعات و اخلال به شرايط دعا يا به اين دليل است كه سؤال ايشان همراه با آداب دعا و جامع شرايط آن نبوده است، چون دعا آداب و شرايطى دارد كه بايد با آن شرايط انجام شود كه ان شاء اللَّه بعدا مى‌آيد.

كدام دعا به اجابت نمى‌رسد

عثمان بن عيسى، از محدثى كه وى را حديث كرده از ابى عبد اللَّه، امام صادق، ٧- روايت كرد كه خدمت امام عرضه داشتم كه دو آيه در كتاب خداست كه معناى آن دو را مى‌جويم، ولى نمى‌يابم؟ امام ٧ فرمود: آن دو آيه كدامست؟ عرضه داشت آيه‌ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ‌: زيرا دعا مى‌كنم ولى اجابت را نمى‌بينم امام فرمود: آيا نظر تو اين است كه خداى تعالى خلف وعده كرده (٦) است؟ عرضه داشتم: خير، فرمود: پس براى چه اجابت نمى‌شود؟ عرض كردم: نمى‌دانم. فرمود: ولى من با تو مى‌گويم: هر كس اطاعت اوامر الهى كند. سپس او را از راه دعا بخواند، خداى تعالى اجابت مى‌كند. پرسيدم: راه دعا كدام است؟

فرمود: دعا را به ستايش و حمد خداى شروع مى‌كنى و نعمت‌هايى را كه به تو داده يادآور مى‌شوى، سپس شكرش مى‌نمايى، آنگاه بر پيامبر و آلش درود مى‌فرستى (صلوات مى‌فرستى) و سپس يادآور گناهانت مى‌شوى و بدان اقرار مى‌كنى، سپس از آنها استغفار مى‌نمايى. اين راه دعاست سپس آن حضرت پرسيد: آيه ديگر كدام است؟ عرضه داشتم گفتار حق سبحان:

وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ‌[١]: آنچه خرج كنى خداى بجايش مى‌آورد و اوست بهترين روزى دهندگان. و من خرج مى‌كنم و در جاى آن چيزى نمى‌بينم.

حضرت پرسيد: آيا مى‌پندارى كه خداى تعالى خلف وعده كرده است عرض كردم: خير، فرمود:

پس علت عدم جايگزينى چيست؟ عرض كردم: نمى‌دانم. فرمود: اگر كسى از راه حلال كسب مال كند، و در راه حلال خرج كند، درهمى خرج نمى‌كرد جز آنكه خداى به جايش درهمى ديگر مى‌داد. و يا اين كه چيزى را درخواست كرده است كه صلاح او در آن نيست و آن چيز براى او يا ديگران مفسده دارد. زيرا هيچ كس خداى تعالى را بر طبق حكمتش در مورد صلاح خود نخوانده جز آنكه حق سبحان آن را اجابت كرد، و وظيفه دعاكننده آن است كه صلاحيت دعا را در زبان يا در نيت قلبى خويش در نظر بگيرد، پس اگر مصلحت در اجابت آن است، خداى تعالى آن را اجابت‌

[١] - ٣٤/ سبا، ٣٩.