رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ١١ - المقدمة للمصنف

و الظلمة التى كانت طريقة حكماء الفرس‌[١] مثل جاماسف و فرشاوشتر[٢] و بوزرجمهر و من قبلهم. و هى ليست قاعدة كفرة المجوس و الحاد مانى‌[٣] و ما يفضى الى الشرك باللّه تعالى و تنزّه. و لا تظنّ انّ الحكمة فى هذه المدّة القريبة كانت لا غير، بل العالم ما خلا قطّ عن الحكمة و عن شخص قائم بها عنده الحجج و البيّنات، و هو خليفة اللّه فى ارضه،[٤] و هكذا يكون‌[٥] ما دامت السماوات و الارض. و الاختلاف بين متقدّمى الحكماء و متأخّريهم انما هو فى الالفاظ[٦] و اختلاف عاداتهم فى التصريح و التعريض.

و الكلّ قائلون بالعوالم الثلاثة متّفقون‌[٧] على التوحيد لا نزاع بينهم فى اصول المسائل. و المعلّم الأول (ارسطاطاليس) و ان كان كبير[٨] القدر عظيم الشأن بعيد الغور تامّ النظر لا يجوز المبالغة فيه على وجه يفضى الى الازراء باستاذيه، و من جملتهم جماعة من اهل‌[٩] السفارة و الشارعين مثل أغاثاذيمن و هرمس و اسقلينوس‌[١٠] و غيرهم.

(٥) و المراتب كثيرة و هم على طبقات، و هى هذه: حكيم الهىّ متوغّل‌

[١] حكماء الفرس: قدماء الفرس‌H

[٢] فرشاوشترHR : فرشادشورT فرشاوسرMI فرشاوس‌Ir ، و فى بعض النسخ« فرشادشير»Ta و كذاF ، و فى بعض النسخ فرشادشيرMaFa و كذاE ) در اوستا«Frashaoshtra » رجوع شود به« يشتها» جلد دوم تفسير و تأليف پورداود، صفحه ٨٨ حاشيه ١)

[٣] و الحاد مانى: يجوز ان يجعل« الحاد مانى» خبر« ليس» فينصب( و كذاE (، و هكذا وجدته مقيدا فى نسخة مكتوبة من نسخة مقروءة على المصنف- رحمه اللّه- مضبوطة، و على هذا فيكون« ما يفضى الى الشرك باللّه» منصوب المحل. و سأشير الى هذه النسخة ان احتجت اليها بقولى« و فى تلك النسخة»، كذا ليكون‌[+ النسخةTa ] على ذكرك، و لا يحتاج الى التطويل و التعريف‌TaMaFa

[٤] فى ارضه‌TMFI : فى الارض‌HER

[٥] يكون:E

[٦] فى الالفاظ: بالالفاظF

[٧] متفقون: متفقين‌H

[٨] كبير: كثيرI

[٩] اهل‌THMF :

ارباب‌ERIz

[١٠] و اسقلينوس: الى خادم هرمس و تلميذه الذى هو أبو الحكماء و الاطباءTu