فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٦٠ - امر دوم - عوضين در جنس متحد باشند

ديگر از شهرها با شمارش معامله مى‌كنند، احتياط واجب است كه آن را به زيادتر از همان جنس نفروشند؛ و در صورتى كه شهرها مختلف باشند و چنين غلبه‌اى در بين نباشد، حكم آن در هر شهرى بر طبق روال معمول در آن شهر است.

١٦٠- اگر كسى چيزى را كه مى‌فروشد و عوضى را كه مى‌گيرد از يك جنس نباشند، زيادى گرفتن اشكال ندارد، پس اگر يك من برنج بفروشد و دو من گندم بگيرد معامله جائز و صحيح است.

١٦١- خريد و فروش پول‌هاى غير همجنس- نظير معامله ريال با دلار يا پوند و ...- اشكال ندارد، هرچند يك طرف زيادتر بدهد.

امر دوم- عوضين در جنس متّحد باشند:

١٦٢- معلوم شد ربا وقتى است كه كالاى مورد معامله و قيمت آن از يك جنس باشند، و ضابطه در شناختن يك جنس بودن آن است كه هر دو- ثمن و مثمن- در حقيقت نوعيّه متّحد و در اسم شريك باشند و هر دو چيز را به آن اسم ذكر كنند- مثل برنج صدرى و برنج گرده- كه هر دو در اسم برنج شريكند، و همچنين است حال در سه چيز و چهار چيز و بيشتر مثل اقسام گندم و خرما و انگور، اگرچه در طعم و رنگ و بعضى از صفات با هم تفاوت داشته باشند.

پس فرقى نيست در تحقق ربا بين جنس خوب و بد و صحيح و معيوب و واجد صفتى و فاقد آن صفت، مادامى كه يك جنس محسوب شوند، مثل گندم خوب و گندم بد و مس شكسته و مس سالم و طلاى ساخته و طلاى نساخته و طلاى مسكوك و طلاى غير مسكوك، اگر چه در عرف تفاوت قيمت داشته باشند، كه حكم ربا در همه جارى است، پس اگر مثلًا كسى بادگير نقره‌اى قليان يا انگشتر نقره‌اى كه پنج مثقال وزن دارد بخرد به يك تومان پول نقره كه وزن آن از پنج مثقال بيشتر باشد، ربا و حرام است، و از اين ضابطه كليه‌اى كه در باب شناختن يك جنس بودن ذكر شد يك مورد تخلف كرده است به اعتبار احاديثى كه از ائمه طاهرين عليهم السلام رسيده است، و آن يك موضع اين است كه گندم و جو در ربا يك جنس و در زكات دو جنس محسوب مى‌شوند، اگرچه‌