و ريشه كاشته شده دارد و هم كاشته نشده جائز است؛ به شرطى كه عامل ملزم شود تا آنها را نيز بكارد و تا رسيدن ثمر آبيارى نمايد؛ بلكه بنابر اقوى مساقات فَسيل كاشته نشده- نهال‌هايى كه در زمين غرس مى‌كنند- به تنهايى، براى مدّتى كه ثمر دهد، صحيح است، اگرچه از مساقات مصطلح بيرون مى‌باشد.[١]

دسته چهارم- مدّت مساقات معيّن باشد:

٣١- مدّت مساقات به ماه و سال معيّن گردد، و تا زمانى كه غالباً ميوه مى‌رسد ادامه يابد؛ و اگر اول مدّت را معيّن كنند و پايانش را زمانى قرار دهند كه ميوه آن سال بدست مى‌آيد مساقات صحيح است.

دسته پنجم- آغاز مدّت پيش از آشكار شدن ميوه باشد:

٣٢- آغاز مدّت مساقات بايد پيش از آشكار شدن ميوه باشد، يا پس از آن و پيش از رسيدن ميوه بطورى كه هنوز درختان باردار نيازمند آبيارى و يا كار ديگرى باشند؛ و اگر مدّت را پس از رسيدن ميوه كه ديگر نياز به آبيارى و پرورش ندارند قرار دهند، مساقات اشكال دارد، هرچند ميوه نياز به نگهدارى و چيدن داشته باشد.

[١] - از حضرت صادق عليه السلام منقول است كه فرمودند:« هر كس بخواهد نخلى را كه خوب بار نمى‌دهد و از نخل نر بارور نمى‌گردد بارور گرداند، چند ماهى كوچك خشك شده را بكوبد و كمى از آن را در هر طلعه بپاشد و بقيه آن را در كهنه پاكى ببندد و داخل نخله گذارد، به اذن خدا از آن بهره‌مند مى‌شود»، و در علل الشرائع از حضرت رسول صلى الله عليه و آله منقول است كه فرمود:« برادرم عيسى عليه السلام به شهرى عبور كرده كه ميوه‌هاى آنها را كرم زده بود، اهل شهر شكايت را به آن بزرگوار نمودند، آن حضرت فرمود، دواء آن با خود شما است و نمى‌دانيد. شما وقتى كه درخت مى‌كاريد خاك روى آن مى‌ريزيد اين طور نبايد بكنيد بلكه سزاوار است ابتداء آب بر روى ريشه آن بريزيد بعد از آن خاك بر آن بريزيد تا كرم نگيرد، اهل آنجا چنين كردند و درختان آنها سالم ماند». و در خبر ديگر است كه هر وقت بخواهيد درختى بكاريد يا زراعتى كنيد اين آيه را بخوانيد:« و مثل كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها»، و نيز روايت شده:« هر وقت چيزى بكاريد، بر هر شاخه يا دانه‌اى از آن بخوانيد:« سُبْحانَ الْباعِثِ الْوارِثِ» تا انشاء اللّه تعالى خطاء نكند».